Jos van Helvoort : Jong van Hart

dodelijke slotzin

2012-01-22T20:52:00.004+01:00

Ik lees hem vanochtend in de NRC (21 & 22 januari) bij 'De Voorproef' van Elsbeth Etty: "de polemische toon wekt het vermoeden dat de conclusie aan het onderzoek vooraf is gegaan."
Die kan me volgens mij nog regelmatig van pas komen!

Nieuwe aflevering van JIL

2011-12-12T16:27:00.002+01:00

Vandaag verscheen het nieuwe nummer van het Journal of Information Literacy (vol. 5 (2) ) met een kort project paper over IDM studenten en de manier waarop zij de Scoringsrubriek voor Informatievaardigheden gebruiken. Het paper is een logisch vervolg op het artikel dat ik eerder publiceerde in JIL 4 (1). Studenten die meegewerkt hebben: allemaal heel veel dank.

Hoe populair is die site?

2011-12-11T16:07:00.010+01:00

Ik ben altijd een groot liefhebber geweest van backlinkanalyse voor het beoordelen van een website. Ik leerde mijn studenten dat ze daarvoor in Altavista het commando 'link:domeinnaam' moesten gebruiken en dat dat beter werkte dan het zelfde commando bij Google. Toen dat bij Altavista niet meer werkte verwees ik ze naar Yahoo Site Explorer maar daar is de stekker er inmiddels ook uit getrokken (zie ook: Search Engine Watch). Op zoek naar een nieuwe tool dus. Open Site Explorer van SEOMOZ kende ik al maar daar kun je dagelijks niet meer dan 3 rapporten opvragen. Na een beetje zoeken kwam ik afgelopen week uit op SEOprofiler die niet alleen het aantal (al of niet unieke) backlinks geeft maar ook de 'link influence' van de site die je wilt beoordelen. Kijk voor de gein eens naar de uitkomsten voor nvb-online, bibliotheek 2.0, edwinmijnsbergen.nl en (niet actief meer maar blijkbaar nog wel gelezen) wowter.nl .

Wat vinden idm-studenten van hun opleiding?

2011-10-30T12:09:00.004+01:00

Leuk filmpje waarin studenten van de Haagse IDM-opleiding zelf vertellen hoe ze denken over hun opleiding. Aan het woord komen Toos (afgelopen februari gestart met de opleiding), Thabo die het blok Deskresearch van IDM volgde als 'minor' en Ashwien die nu iets meer dan een jaar IDM-student is. De interviews zijn gemaakt door een groepje 1e jaars IDM-studenten die twee maanden geleden met hun opleiding zijn gestart.
Aanbevolen voor informatieprofessionals die nu wel eens van de studenten zelf willen horen wat er in de IDM-opleidingen wordt geleerd.

Ik wil niet flauw zijn ...

2011-10-04T21:22:00.016+02:00

... maar als ik in de 'Trefwoordenthesaurus' (raar woord trouwens) kijk die sinds kort wordt aangeboden in de Digitale Bibliotheek van de HHS, dan staat bij de term 'Informatiekunde' dat 'Informatica' de voorkeursterm is, terwijl er in het overzicht van HHS-databanken wel degelijk een onderscheid wordt gemaakt tussen die 2. Even afgezien van wie er gelijk heeft, kunnen we binnen ons vakgebied nou echt niet komen tot een paar afspraken waar we ons allemaal aan houden?

Deeltijdstudenten 'onbedoeld' de dupe

2011-08-24T23:27:00.012+02:00

"Deeltijdstudenten zijn onbedoeld de dupe van de langstudeerdersregeling" meldde EenVandaag vanavond. Hoezo onbedoeld? Vanaf het begin was duidelijk dat deze regeling ook voor deeltijders ging gelden. Daar is vooraf voor gewaarschuwd en menigeen heeft ook toen al laten horen hoe onredelijk dat is.
Ondertussen lijkt nu al merkbaar dat de voorgenomen maatregel effect heeft op het aantal inschrijvingen. ScienceGuide meldt (eveneens vandaag) dat het aantal voorinschrijvingen voor HBO- en universitaire studies opnieuw het aantal van het voorgaande jaar overtreft maar dat er juist bij deeltijd een daling van maar liefst 30% optreedt.

Ik kan hier niet ingaan op exacte aantallen maar ook voor de Haagse IDM-opleiding geldt dat het aantal belangstellenden voor de deeltijdopleiding dit jaar plotsklaps sterk afneemt. Behalve met de langstudeerdersregeling die vanaf 1 september 2012 zou gaan gelden kan dat overigens ook te maken hebben met het instellingscollegegeld dat studenten voortaan moeten betalen voor een 'tweede' bachelorstudie. Het is al vaker geconstateerd: ook dit kabinet heeft de mond vol over de bevordering van het opleidingsniveau in het kader van de kenniseconomie maar de bezuinigingsmaatregelen staan daar voorlopig mee in schril contrast.

2 nieuwe publicaties

2011-07-01T22:56:00.012+02:00

Deze week verschenen er twee nieuwe publicaties van me op het internet. Sinds vanmiddag staat de nieuwe InformatieProfessional op het web met een artikel over LIS-onderzoek in Nederland. Het is een bewerking van een bijdrage aan onze Haagse IDM-conferentie van 13 mei. Ik blogde er al kort over op 2 april maar nu staan de uitkomsten dus te lezen in IP of op de digitale bladervariant. Met een knipoog naar collega's Wouter Gerritsma en Josje Calff ;).

Iets meer werk heb ik gehad aan het paper over Personal Information Management dat ik precies een week geleden presenteerde op de ElPub Conference in Istanbul. Het is een aanzet voor nader onderzoek naar de manier waarop studenten omgaan met het aanleggen van persoonlijke referentiebestanden en de invloed die dat heeft op hun leerproces. Wordt vervolgd dus, zou ik zeggen.

Mijn bijgewerkte publicatielijst is te raadplegen op mijn persoonlijke pagina bij LinkedIn. Bovendien worden de twee artikelen te zijner tijd opgenomen in de HBO Kennisbank.

ELPUB 2011

2011-06-19T22:44:00.000+02:00

This is an invitation for ELPUB 2011 visitors. Please participate in my survey about Personal Information Management.

You will find the hyperlink to the survey here.

Jos van Helvoort (The Hague University)
June 24, Friday
11.00 Fener Hall.

Amstel Gold op het Internet

2011-04-17T12:38:00.005+02:00

Nederlands belangrijkste wielerkoers wordt gesponsord door een biermerk. Je mag de site met het live verslag (vanaf 13.45 uur) dan ook alleen bekijken als je 18 jaar of ouder bent.

:O:O:O:O:O

LIS Research

2011-04-02T00:29:00.007+02:00

Mijn vrije vrijdag maar eens nuttig besteed aan het onderwerp LIS research. Wat gebeurt er in Nederland eigenlijk op het gebied van onderzoek naar bibliotheek- en informatievraagstukken? Ik heb me daar in het verleden wel eens schamper over uitgelaten en ik ben niet de enige maar hoe zit het nu werkelijk? Hoeveel wordt er gepubliceerd en door wie?

Dat leverde een mooi overzichtje op van peer reviewed artikelen uit het jaar 2010 dat me enerzijds tevreden stemt maar toch ook weer niet helemaal. Ik ga het allemaal toelichten op de Haagse IDM alumniconferentie die (als het goed komt) op vrijdag 13 mei (!) wordt georganiseerd.

Technorati tag: LIS Research

Studenten en hun PIM

2011-03-12T13:12:00.011+01:00

Ongeveer anderhalf jaar geleden publiceerde ik mijn Scoringsrubriek voor Informatievaardigheden, een instrument om het informatiegebruik van studenten voor een paper, verslag of presentatie te beoordelen. Inmiddels wordt de scoringsrubriek op verschillende plaatsen gebruikt en krijg ik er nog altijd positieve reacties op. Maar zoals elk instrument kent het ook zijn beperkingen. Een ervan is in mijn ogen het feit dat de rubriek zich beperkt tot een momentopname, het informatiegebruik voor een specifieke taak of een bepaald project. Van informatievaardige studenten zou je verwachten dat ze ook aandacht hebben voor informatie die in de toekomst voor hen relevant zou kunnen zijn. Dat vergt een constante aandacht voor wat zij in het kader van hun studie en werk tegenkomen en de discipline om dat min of meer systematisch te bewaren voor later gebruik. Een 'systeem' dus voor Persoonlijk Informatie Management dat ze met regelmaat actueel houden. Om een beeld te krijgen van de manier waarop studenten omgaan met dat PIM heb ik een nieuwe vragenlijst ontwikkeld. Ik ben van plan om hem in het najaar van 2011 af te nemen bij een grote groep studenten van De Haagse Hogeschool. Bij wijze van pretest nodig ik echter alle lezers van deze blog uit om hem uit te proberen. Alle commentaar (zowel met betrekking tot vraagformulering, de inhoud van de vragen als de lay out) is zeer welkom via comments op deze blogpost. De online survey vind je hier. Ik ben benieuwd naar jullie reacties!

Technorati tag: Information Literacy

IDM'er van de week

2011-03-01T21:50:00.003+01:00

Misschien herkent u 'm. Ronald Terol stelde volgens mij de beste vraag tijdens het verkiezingsdebat afgelopen avond, en wel aan PVV'er Machiel de Graaf.

"Mijn oma in Noord Holland draagt een hoofddoekje. Waarom mag zij niet met de bus mee?"

Ja, nogal logisch dat mijnheer De Graaf begon te draaien en te stotteren maar uiteindelijk moest toegeven dat Ronald hier wel een punt had.

Goeie bal Ronald!

type ...... foutje

2011-02-20T18:49:00.003+01:00

#infokermis U gebruikt een internetbron: mag dat?

2011-02-13T17:23:00.010+01:00

Bij het 'scheiden van de mert' wil ik graag nog een duit in het zakje van Christians blogkermis doen. Ik leg daarbij de nadruk op het kwaliteitsaspect en ga dus voorbij aan bijvoorbeeld juridische vraagstukken. Als docent in het HBO kan ik Christian melden dat ik bij mijn studenten juist heel veel internetbronnen tegenkom in hun literatuurlijsten. En als hij, als opdrachtgever voor (stage)projecten, een andere ervaring heeft dan zou het inderdaad wel eens kunnen dat hij slechts 'gekuiste' versies ziet waar de docent al flink op heeft zitten sturen. Maar waarom hebben docenten in het hoger onderwijs dan zo'n moeite met internetbronnen?

Voor mijzelf sprekend kan ik hem toevertrouwen dat ik daar helemaal niet zo'n moeite mee heb maar dat ik literatuurlijsten met louter internetbronnen inderdaad niet vind passen in een werkstuk in het kader van hoger onderwijs. In mijn eigen opleiding (IDM van De Haagse Hogeschool) verwacht ik dat studenten zich een beeld vormen van het informatieaanbod in brede zin. En dat is, behalve het internet, de fysieke bibliotheek met boeken en tijdschriften maar zeker ook de digitale bibliotheek met internationale journals, abstract services en andere bibliografische databases. Studenten die zich beperken tot wat op het openbaar toegankelijke internet te vinden is, doen zichzelf en hun studie tekort en geven er blijk van een beperkt zicht te hebben op de wereld van documentaire informatie.

Er is echter met openbare internetbronnen nog meer aan de hand. Ze zijn relatief gemakkelijk te vinden maar veel moeilijker is te bepalen hoe representatief de content ervan is. De kwaliteit is veel moeilijker te beoordelen dan die van meer officiële publicaties die een proces van peer review of in ieder geval een redactionele beoordeling hebben doorlopen. Door zich te beperken tot internetbronnen maken studenten het voor henzelf dus extra moeilijk in de fase dat ze de gevonden informatie op betrouwbaarheid en autoriteit moeten beoordelen. Ik schreef daar eerder en elders al veel uitgebreider over. Studenten zouden er dan ook heel veel mee geholpen zijn als de genoemde professionele retrievaltools (bibliografieën, abstract services) veel vaker ook de content van serieuze internetbronnen tot hun scope gaan rekenen, wat helaas nog maar mondjesmaat gebeurt.

Het argument dat het internet actuele onderwerpen veel beter op de voet volgt, snijdt natuurlijk wel een beetje hout maar vergeet niet dat databases met conferentiepapers (zoals ACM Digital Library) zeker niet heel erg achterlopen. Tenslotte: M@school spreekt een waar woord als ze zegt dat het er uiteindelijk natuurlijk om gaat dat studenten relevante, actuele en betrouwbare informatie verwerken tot een eigen standpunt en daarbij niet nalaten om op een correcte manier naar hun bronnen te verwijzen. In het HBO noemen we dat het 'oordelend vermogen' van de student. Eén van de kwaliteiten om met succes te kunnen deelnemen aan de informatiemaatschappij.

Een boek om echt door te bladeren

2011-02-12T16:51:00.013+01:00

De waan van de dag ontneemt me wel eens het zicht op de schat aan 'Schoone Boeken' die ook op het internet te vinden zijn. Wat te denken van de digitale versie van deze bundel van Karel van de Woestijne die zomaar op het Internet Archive streaming is door te bladeren? Wel grappig trouwens dat het gaat om een exemplaar uit de bibliotheek van de Universiteit van Toronto!

Het Internet Archive is trouwens sowieso The Place to Be voor historisch digitaal materiaal, met naast de WaybackMachine voor inmiddels verdwenen internetpagina's, verschillende archieven met gedigitaliseerde boeken, software, (bewegend) beeld en geluid.

Technorati tags: Digital Archives Internet

Waarom ik toch soms Yahoo gebruik

2011-01-30T17:19:00.007+01:00

Het aantal maar vooral ook het soort binnenkomende links is nogal altijd een belangrijke factor bij het bepalen van de pagerank door zoekmachines. Hoe meer backlinks van relevante (en vooral ook gezaghebbende) pagina's jouw webpagina ontvangt, hoe groter dus de kans dat je pagina hoog in de zoekresultaten bij anderen komt.

Mijn studenten heb ik altijd geleerd dat ze hetzelfde principe zouden moeten gebruiken als ze een website onderzoeken op zijn betrouwbaarheid. Door het commando "link:url" te gebruiken in Altavista kreeg je een keurig overzicht van de binnenkomende hyperlinks. Dat zegt vooral iets over populariteit van een site maar als daar een paar "grote jongens" tussen zitten dan mag je er gevoegelijk vanuit gaan dat het met de betrouwbaarheid ook wel goed zit. Opvallend was dat Google het link-commando ook ondersteunde maar dat de resultaten daarvan veel minder betrouwbaar leken.

Inmiddels heeft Altavista ook voor dit link-zoeken afgedaan maar er is een goed alternatief in de vorm van Yahoo Site Explorer! Deze tool is eigenlijk bedoeld voor het managen en optimaliseren van je eigen site maar ook zonder dat je bent ingelogd kun je de gegevens van een willekeurige URL opvragen. Verder kun je het domein van de URL van de site zelf (de interne links dus) uitsluiten en kun je aangeven of je alleen de binnenkomende links op de exacte URL wilt weergeven of die op de volledige site. En tenslotte kun je de eerste 1000 resultaten exporteren naar een (tab gescheiden) tsv-bestand zodat je die kunt inlezen met een spreadsheet ten behoeve van een verdere analyse.
Yahoo! niet vergeten dus!

Technorati tag: Yahoo Site Explorer

Mediatheken? Gedoe!

2011-01-23T13:46:00.002+01:00

Mark Rutte vindt dat er in het HBO en de universiteiten te veel geld opgaat aan 'gedoe'. Guusje ter Horst, voorzitter van de HBO-raad, is het daar uiteraard niet mee eens. Vanmiddag in Buitenhof noemde zij uitdrukkelijk de Mediatheken als voorbeeld van 'gedoe' dat in het hoger onderwijs niet gemist kan worden. Of Rutte ook werkelijk de bibliotheekvoorzieningen van het hoger onderwijs tot de uit de hand gelopen overhead rekent, is natuurlijk nog maar de vraag maar dat hij er met zijn pleidooi voor meer hoorcolleges een nogal ouderwetse onderwijsvisie op na houdt, is voor mij wel zonneklaar. Als voormalig staatsecreatris voor het hoger onderwijs zou hij beter moeten weten.

Technorati tag: Higher Education

Mark Rutte over het HO

2011-01-16T18:47:00.004+01:00

Mark Rutte wil een deal sluiten met studenten: "... beter Hoger Onderwijs … en van [sic!] jullie de vraag om daar extra in te investeren”.

Als dat maar niet zo gaat als met de extra politie: de studenten zelf laten betalen voor de bezuinigingen uit het regeerakkoord. Even voor de duidelijkheid: ik denk dat je dat niet hoeft uit te sluiten, maar noem het dan ook zo!

Technorati tag: Higher Education

Typisch Haags

2011-01-12T20:48:00.002+01:00

Bij de redactie van het Haagse Hogeschool Medewerkersnet hebben ze het nog niet opgemerkt maar elders wel: De Haagse haalt opnieuw een politieke figuur binnen als Lector.

Langstudeerders

2011-01-11T21:27:00.003+01:00

Een interessant bericht op ScienceGuide over de worsteling met de langstudeerders. De voorgenomen maatregel komt uit de koker van het CDA maar die partij herbergt ook menige bestuurder in het Hoger Onderwijs die er zich openlijk tegen verklaart. Dat werpt ook weer een aardig licht op de nieuwjaarstoespraak van mijn eigen academiedirecteur, een zelf verklaard CDA-stemmer, waarin hij maatregelen van "de overheid" benoemde als een van de gevaren die op ons afkomen.

Het lachen vergaat je, maar toch is het een aardig vermaak om vanuit de hierboven gelinkte pagina uit ScienceGuide zo links en rechts eens door te klikken.

Technorati tag: Higher Education

Waar was ik in 2010?

2010-12-30T21:29:00.012+01:00

Edwin blikt uitgebreid terug op zijn afgelopen blogjaar (foto). Dat werpt bij mij de vraag op waar ikzelf eigenlijk was. In ieder geval niet zo heel veel aan het bloggen (kijk maar) hoewel ik zeker weet dat dit overzicht op dit moment niet volledig is.

2010 was voor mij het jaar waarin ik voor de eerste keer het peer review proces inging met een artikel in het Journal of Information Literacy en een conference paper voor IMCW (Ankara). Vooral de bijdrage aan JIL was een enerverende ervaring: zelden krijg je zo veel weerwoord en word je gedwongen goed na te denken over hetgeen je aan het beeldscherm toevertrouwt. Maar het resultaat is voor mijzelf zo bevredigend geweest dat een vervolgartikel inmiddels is ingediend.

De contacten met Haceteppe in Ankara zijn zo warm dat ik me afgelopen maand bovendien heb geworpen op een aan Information Literacy verwant onderwerp: PIM. PIM staat voor Personal Information Management, een onderwerp dat mij sinds het verhaal van Bas Haring over "Pile not File" op het NVB congres van 2009 behoorlijk bezighoudt. Ik hoop mijn bevindingen uit de wetenschappelijke literatuur hierover op ELPUB 2011 in Istanbul te presenteren.

Over het peer reviewed publiceren las ik vanmiddag trouwens een aardig stukje op Frankwatching. Het daar besproken idee van "Open Review" staat mij erg aan maar dat heb ik eerder ook al eens laten weten. Met mijn eigen ervaringen met het peer reviewed publiceren in het achterhoofd, kan ik daaraan toevoegen: je gaat behoorlijk met de billen bloot maar wie maakt zich daar in 2011 nog druk om?

Technorati tag: Peer reviewed publishing

Waar haalt die Biskop dat vandaan?

2010-11-28T23:03:00.003+01:00

Zo'n beetje alle kranten en heel veel weblogs berichtten over de fractie-opening van CDA'er Jack Biskop waarin hij Menno ter Braak citeerde. Maar waaruit citeerde Biskop nu werkelijk?
Niet uit 'Het Nationaalsocialisme als Rancuneleer' dat weliswaar in 1937 verscheen en waarin hij een vergelijkbare gedachte verwoordt maar waarin kenmerkende frases niet letterlijk zijn terug te vinden. Het lijkt een onbenulligheid maar als het gaat om zo'n belangrijk debat wil ik de argumenten wel kunnen controleren. En die Matheüstekst, die is natuurlijk wel makkelijk terug te vinden!

Buurmans liefhebberijen

2010-11-14T17:24:00.006+01:00

Mijn buurman is vinyl liefhebber. Dus heeft hij het moeilijk in deze tijd van iTunes en Spotify. Want kreeg je bij een nieuwe cd nog een doosje met een boekje wat je nog een beetje het gevoel van de ouderwetse platenhoes kon geven, nu moet je het doen met een miniatuurafbeelding op je display als je al geluk hebt. Allemaal surrogaat inderdaad en ik geef hem toe dat ik ook niet naar Brown Sugar kan luisteren zonder te denken aan de hoes met de rits van Andy Warhold!

Met lezen is iets dergelijks natuurlijk ook al heel lang aan de hand maar het idee van 'streaming books' (Joost Steins Bisschop op Frankwatching) was ik nog niet eerder tegengekomen. Een interessante gedachte waar uiteraard ook weer allerlei vraagtekens bij te plaatsen zijn. Zo zou ik in de boeken op mijn leeslijstje nog wel aantekeningen willen maken die bewaard blijven (zoiets als Google sidewiki maar wie gebruikt dat nu echt?) en is het geen vervanging voor de papieren uitgaven die ik vanwege hun fraaie vormgeving verzamel. Maar toegegeven, het rondneuzen in de boekhandel zal wel wat minder worden.

Technorati tag: Streaming books

Weer nummer 1... maar nu samen met Deventer en Groningen

2010-10-13T16:45:00.009+02:00

Vanmiddag heb ik kennis genomen van de nieuwe resultaten uit het Elsevier-onderzoek naar studies in het Nederlandse hoger onderwijs ('Beste Studies 2010'). Kwam IDM Den Haag in 2008 nog als 'beste' uit de ranking met een score van 7,3, nu delen we die 1e plaats met Saxion (Deventer) en de Hanze Hogeschool (Groningen). Alle drie scoren we een 7,0.

Interessant is natuurlijk de vraag waar IDM Den Haag op achterblijft ten opzichte van 2008. Met de gegevens op het Web is dat echter niet zo simpel te achterhalen (scores uit 2008 kunnen slechts per enquêtevraag worden geraadpleegd). De volgende zaken vallen mij echter direct op.
- Het totaaloordeel over docenten blijft gelijk (7,2).
- Het oordeel over bekwaamheid en inzet is in 2010 echter veel positiever (7,5 ten opzichte van 7,1 in 2008).
- Het oordeel over bereikbaarheid is echter behoorlijk achteruit gegaan (van 7,6 naar 6,9). Zou een verklaring hiervoor kunnen zijn dat we de afgelopen jaren veel hebben ingezet op internationalisering?
- Het oordeel over het aangeboden onderwijs is iets achteruit gegaan (van 7,3 naar 7,0) maar dat ligt niet aan de verwerving van kennis en vaardigheden of de kwaliteit van het studiemateriaal. Voor beide enquêtevragen is het oordeel ongeveer gelijk gebleven.
Bij al deze conclusies mag overigens wel de vraag gesteld worden hoe betrouwbaar de gegevens eigenlijk zijn. Gezien het geringe aantal studenten dat überhaupt een opleiding IDM volgt, zijn daar wel wat kanttekeningen bij te plaatsen.

IDM is trouwens zeker niet de enige opleiding van de Haagse Academie voor ICT&Media die het goed doet. Ook de collega's van TI (gedeelde 1e plaats; 7,0) en Informatica (gedeelde 5e plaats maar wel een 6,9) doen het uitstekend of zo u wilt 'heel behoorlijk'. Jammer genoeg valt CMD met een 6,6 wel een beetje buiten de boot. Opvallend is dat de Haagse opleiding Bedrijfskundige Informatica niet in de scores is opgenomen terwijl diezelfde opleiding bij andere hogescholen wel is beoordeeld.

Technorati tag: IDM

Ankara Paper full text in Google Books

2010-09-30T11:44:00.003+02:00

Zojuist kwam ik er achter dat mijn paper voor het 2nd International Symposium on Information Management in a Changing World nu ook is terug te vinden via Google Books. En daar is het weer wel volledig beschikbaar!

Het kiertje van Springer

2010-09-29T15:22:00.006+02:00

Het paper dat ik presenteerde op het 2nd International Symposium on Information Management in a Changing World (Hacettepe, Ankara, September 22-24 2010) staat nu ook op de HBO-kennisbank. Het betreft de 'accepted paper' versie en die is well full text beschikbaar. Interessant is dat het HHS aanspreekpunt voor de HBO Kennisbank aanvankelijk wel wat aarzelingen had met betrekking tot de rechtenvermelding. Plaatsing in onze eigen repository is door de uitgever Springer alleen toegestaan onder voorwaarde dat we ook een link vermelden naar de officiële publicatie op Springerlink. Maar die is voor veel 'gewone webbezoekers' slechts gedeeltelijk full text beschikbaar. Zie ook Edwins opmerkingen bij de vorige post.

Het is allemaal verwarrend maar gelukkig zet Springer de deur naar Open Access content in ieder geval op een kiertje.

Technorati tag: Open Access Hacettepe

De complimenten van Joan Lippincott

2010-09-26T13:58:00.009+02:00

Dat maak je niet elke dag mee, dat je wordt gecomplimenteerd door een internationaal vermaarde Amerikaanse publiciste. Het was mij afgelopen donderdag gegund naar aanleiding van mijn presentatie op het 2nd International Symposium on Information Management in a Changing World in Ankara. Mijn presentatie ging over de impact van ontwikkelingen op het gebied van ict op de validiteit van het concept 'Information Literacy'. Een hele mond vol maar het schijnt wel goed overgekomen te zijn. Een van de ontwikkelingen waar ik op wees, was dat zoeken naar informatie door digital natives steeds vaker wordt aangepakt door simpelweg vragen te stellen binnen hun digitale netwerk (chatten, social sites, communities). En als eerbetoon aan Edwin verwerkte ik er een verwijzing in naar een blogpost van hem die helemaal over dat onderwerp gaat (zie ook bijgaande foto die Klaas Jan maakte).
Het volledige paper is gepubliceerd bij Springer maar voor de full text versie heb je wel een subscription nodig. Ik zal er dan ook voor zorgen dat het 'accepted paper' binnenkort ook op de HBO Kennisbank beschikbaar komt.

Om nog even terug te komen op Joan Lippincott die onder andere bekend is van haar bijdrage aan Educating the Net Generation (hoofdstuk 13, Net Generation Students and Libraries). Zij was openings keynote spreker op het congres in Ankara en hield een inspirerende lezing met als kernthema het gebruik van "social mobile collaborative devices" in het hoger onderwijs. Onder andere verwijzend naar Chris Anderson constateert zij dat push technologieën daarbij een steeds belangrijker rol gaan spelen: "The Web Is Dead. Long Live the Internet" !

Technorati tags: Information Literacy Symposiums Hacettepe

The Shallows: What the internet is doing to our brains

2010-08-29T17:40:00.004+02:00

"That was certainly how I felt when I began to worry that my use of the Internet might be changing the way my brain was processing information". Zomaar een citaat (p. 38) uit het nieuwe boek van Nicholas Carr die al eerder stof deed opwaaien met het artikel Is Google making us stupid? Het boek is eigenlijk een uitgebreide variatie op hetzelfde thema: de structuur van het internet met zijn hyperlinks nodigt uit tot oppervlakkig lezen. Kenniswerkers van nu lezen zeker niet minder dan die van 20 of 30 jaar geleden; ze lezen vooral veel meer (titels) maar ook oppervlakkiger. Alleen al het verdienmodel van zoekmachines als Google nodigt uit om zo snel mogelijk van de ene 'snippet' naar de andere te hoppen maar we komen er niet meer toe om een boek of artikel van voor naar achter door te lezen en te reflecteren over de inhoud. En dat heeft gevolgen voor de manier waarop wij onze hersenen gebruiken.

Het is een interessante maar niet zo'n heel nieuwe gedachte. Dat bijvoorbeeld ook het gebruik van tekstverwerkers invloed heeft gehad op de structuur die we gebruiken in onze eigen geschriften, is een ervaring die menigeen herkent. En natuurlijk besteed ook ik zowel thuis als op het werk vele uren aan het navigeren naar artikeltjes, sites en boeken die mogelijk interessant voor me zouden kunnen zijn en die ik vervolgens na een minuutje of wat al weer wegklik. Maar waar je blijft hangen, lees je dat dan niet meer van voren naar achter? Het boek van Carr zelf is voor mij het bewijs van zijn ongelijk. Ik heb het afgelopen week van 'cover to cover' gelezen en zit hier nu daadwerkelijk voor mijzelf wat aantekeningen te maken (nadat ik de meest interessante passages al heb zitten overtikken in mijn Refworks bestand). Want het boek is echt de moeite waard. Het gaat namelijk niet alleen over het internet maar en passant behandelt Carr ook de geschiedenis van het schrift, de boekdrukkunst, de vorm van het boek zelf en andere verschijningsvormen van 'intellectual technology'. En ineens valt op dat ook de kranten van dit weekeinde volstaan met verwante onderwerpen: een reportage in De Volkskrant over de iPad waarvan de content juist niet op die van het (gratis) internet moet lijken maar veel meer de aandacht wil vasthouden en een beschouwing in NRC Handelsblad van Robbert Dijkgraaf over het boek van Carr zelf. En ook die heb ik van voor naar achteren gelezen. Inderdaad mijnheer Dijkgraaf, het deed me goed!

Technorati tag: Information literacy

Kanttekeningen bij de Scoringsrubriek voor Informatievaardigheden

2010-08-29T16:04:00.005+02:00

Anneke plaatste al op 7 juli twee kanttekeningen bij mijn scoringsrubriek voor informatievaardigheden. Ik wil er graag op reageren want haar opmerkingen zijn in lijn met wat anderen me in diverse wandelgangen ook al hebben toevertrouwd.

Om te beginnen vraagt ze zich af hoe de scoringsrubriek door docenten kan worden gebruikt als die zelf onvoldoende bekwaam zijn in de omgang met informatie. Terecht merkt Anneke op dat dit een reëel probleem is: samen met anderen heeft ze hierover gepubliceerd in IP (2006 nr. 11) en hun artikel is inderdaad ook door mijzelf verschillende malen aangehaald. In haar blogpost van 7 juli merkt ze echter ook op dat ik er geen oplossing voor aandraag.
Welnu, de 'oplossing' is volgens mij de scoringsrubriek zelf. In de artikelen die ik over de scoringsrubriek heb gepubliceerd (hier en hier) ligt de nadruk nogal op het gebruik ervan als beoordelingsschema. Dat is ook niet verwonderlijk want met die achtergrond ben ik ook ooit begonnen aan de ontwikkeling ervan. Nu er ook op mijn eigen hogeschool steeds vaker vragen komen over de scoringsrubriek kom ik er echter achter dat het beoordelingsschema bovendien een prachtig instrument is om collega docenten van andere opleidingen en andere academies (faculteiten zouden ze zeggen op de universiteiten) te confronteren met hun eigen onbekwaamheid op dat gebied. En die bewustwording is inderdaad een eerste stap om docenten zover te krijgen dat ze zich daarin gaan verbeteren. In het artikel dat ik in oktober 2009 schreef voor IP heb ik daarover zijdelings een opmerking gemaakt maar inmiddels wordt mij steeds duidelijker dat opleidingen en docenten flink zullen moeten investeren om hun eigen deskundigheid op het gewenste niveau te krijgen als ze met de scoringsrubriek aan de slag willen. Maar informatieprofessionals kunnen hen daarbij goed ondersteunen!
Overigens verscheen zeer recent een goed literatuuroverzicht over de verschillende functies die scoringsrubrieken kunnen vervullen, niet alleen voor docenten maar ook voor studenten, opleidingsmanagers (in het kader van kwaliteitszorg) en geldschieters.

Anneke's tweede kanttekening verwijst naar de fictieve situatie dat een student een briljant eindproduct oplevert maar dat de scores voor informatievaardigheid onder de maat zijn. Ze vraagt zich af of dat überhaupt mogelijk zou zijn, waarbij ze verwijst naar het Eureka-verhaal en zich afvraagt hoe informatievaardig Archimedes geweest zou zijn.
Om met dat laatste te beginnen: die vraag kunnen we niet beantwoorden. Het verhaal is nogal apocrief en we weten niet in hoeverre Archimedes zijn probleem heeft besproken met andere wetenschappers of erover heeft gelezen voordat hij in bad stapte.
Wat we wel weten is dat vooruitgang in wetenschap en techniek (zeker sinds de 18e eeuw) steeds is gebaseerd of juist reageert op inzichten van andere deskundigen. "Standing on the shoulders of Giants" is dan ook het motto dat Google Scholar heeft geadopteerd en op haar startpagina hanteert.
Natuurlijk is het een aantrekkelijke gedachte dat er mensen zijn die geheel op eigen krachten tot geniale inzichten komen. De dagelijkse praktijk van wetenschappelijk en toegepast onderzoek is echter dat het hard buffelen is, veel lezen, nazoeken, discussiëren en reflecteren om vervolgens creatief oplossingen te bedenken voor een specifiek probleem.

Deze blogpost is een bewerking van het commentaar dat ik eerder deze dag plaatste bij het bericht van Anneke zelf.

Technorati tags: Performance assessment Information literacy

Met Hennie Kuiper op de foto

2010-08-28T18:21:00.004+02:00

Voorafgaand aan de start van de 10e HBO Fietstocht ging menige ploeg graag met wielerexpert en beroemd slecht-weer-rijder Hennie Kuiper op de foto. Dat gold ook voor De Haagse Hogeschool met mijzelf zittend 2e van links. Verder was het gisteren een gezellige, sportief gezien bevredigende maar vooral ook erg natte dag in de omgeving van Deventer. Wat moet het daar mooi zijn bij een beetje redelijk weer!

De nieuwe JIL is uit

2010-06-25T22:19:00.003+02:00

.. en daar ben ik behoorlijk trots op (pp. 22-39).

Nog maar eens de scoringsrubriek

2010-06-20T14:51:00.003+02:00

De scoringsrubriek voor Informatievaardigheden die ik in nummer 10 van Informatieprofessional 2009 presenteerde, blijft een succesnummer. Terwijl ik afgelopen donderdag in een collegezaal van de Hogeschool Utrecht een groep van circa 50 informatieprofessionals uit het HBO daarover toesprak, ontving ik van Imke Limpens een mail dat de bewerking die zij met een aantal collega's ervan gemaakt heeft voor het Wetenschappelijk Onderwijs, nu wordt uitgezet op verschillende faculteiten van de Vrije Universiteit. En als het goed is verschijnt er nog deze maand ook een artikel over in het peer reviewed Journal of Information Literacy!

Technorati tag: Information literacy

Weten wat, waarom en hoe

2010-06-10T12:13:00.005+02:00

Op de NRC Handelsblad Onderwijsblog lees ik een redactionele bijdrage over een onderzoek van Saxion-docent Ivo Peeters naar de parate kennis van studenten. Daar is het volgens Peeters maar droevig mee gesteld: gevraagd naar de omtrek van de aarde, de grootste nog levende Nederlandse schrijver en het aantal eeuwen tussen Karel de Grote en Napoleon, kreeg hij de meest vreemde antwoorden. Nu is de klacht over de achteruitgang van parate kennis bij jongeren niet van vandaag of gisteren. Maar bij dit onderzoek van docent Ivo Peeters en de conclusies die er in de NRC-blog uit worden getrokken, kunnen toch ook wel een paar vraagtekens geplaatst worden. Zo is het bijvoorbeeld nog maar de vraag of de prestaties van 30- of 50-plussers op de gestelde vragen wel zoveel beter zouden zijn dan die van Peeters zijn studenten. Het meest heb ik mij echter verbaasd over de motivatie die Peeters aanvoert ter legitimatie van zijn onderzoek. In de NRC-blog wordt hij als volgt geciteerd: “In de aanloop naar de verkiezingen praat iedereen over het belang van de kenniseconomie. Ik wilde weleens weten hoe het met die kennis stond".

Peeters gaat in zijn onderzoek blijkbaar uit van een beperkte opvatting van kennis, die ook wel wordt aangeduid als ‘know what’ of feitenkennis. Zonder te beweren dat die niet meer ter zake doet is het in ieder geval duidelijk dat pure feitenkennis niet langer voldoende is om in de huidige kennissamenleving goed te functioneren. Daarvoor is naast weten wat ook weten waarom en weten hoe van belang. Het is niet voor niets dat de uitdrukking ‘know how’ in de loop der jaren min of meer synoniem is geworden voor de deskundigheid van iemand. De ideeën rond competentiegericht onderwijs die door vrijwel alle hogescholen worden gehanteerd, leunen sterk op deze procedurele kennis.

De uitdaging voor het hoger onderwijs ligt juist in het stimuleren van de verwerving van al deze verschillende soorten kennis bij de studenten. Behalve weten wat, waarom en hoe lijkt daarbij overigens ook ‘weten wanneer’ nog een belangrijke rol te spelen. Procedurele know how is nog steeds niet voldoende als een student met verschillende, op elkaar gelijkende problemen of vraagstellingen wordt geconfronteerd. Daarvoor zal deze dan ook nog dienen te beschikken over de conditionele kennis die aangeeft welke aanpak in welke situatie het meest geschikt lijkt (‘know when’). En elke professional zal bovendien beamen dat ook relationele kennis (‘know who’, het sociale netwerk) iemand goed op weg kan helpen als hij/zij even door de bomen het bos niet meer ziet.

Zo gezien is de waarde van de uitkomsten van het onderzoek van Peeters op zijn minst discutabel. Een goed beeld daarvan is echter moeilijk te krijgen omdat het raden blijft naar de opzet van zijn onderzoek (gebruikte definities, methodes, inperkingen etcetera). Dat je ook die openbaar dient te maken als je ‘opvallende resultaten’ aan de pers presenteert, is op zichzelf ook al een kwestie van know how.

Technorati tag: Learning

Waar is Bas Haring?

2010-05-29T22:39:00.001+02:00

Peter tipt mij na een tip van Eric op de column van Bas Haring in De Volkskrant van zaterdag 8 mei. De column is een herhaling van Harings standpunt met betrekking tot de willekeurigheid van ordeningen zoals die ook te lezen was in IP van november 2009, en is dus ook min of meer te beschouwen als een antwoord op mijn (toegegeven) wat venijnige blogpost d.d. 9 november j.l.
In de discussie over het nut van ordeningen is het trouwens wel grappig dat ik de betreffende column van Haring niet heb opgemerkt en dat ik zijn columns, nu ik erover nadenk, überhaupt niet meer opmerk sinds De Volkskrant op tabloid verschijnt. Ik moet dus blijkbaar nog altijd wennen aan de opmaak van het nieuwe formaat dat nu toch al 2 maanden lang wordt gebruikt. Wat opnieuw een aanwijzing is voor het gegeven dat ordeningssystemen niet alleen bedoeld zijn om zelf iets terug te vinden maar vooral ook om anderen de weg te wijzen.

Technorati tag: Information Structuring

Betrouwbaar Digitaal Werken!

2010-05-20T23:27:00.004+02:00

Vanmiddag waren we met 10 studenten en 3 docenten te gast bij het RMC evenement ‘Betrouwbaar digitaal werken!’. De Vereniging RMC is een gemeenschap waar aanbieders en afnemers van Records Management-oplossingen hun ideeën kunnen uitwisselen. Ook tijdens de bijeenkomst van vanmiddag gingen leveranciers en afnemende partijen min of meer met elkaar de confrontatie aan, zij het dat de groep van afnemers zich beperkte tot partijen uit de Rijksoverheid, de Haagse Vierkante Kilometer.

Studenten die het evenement aan zich voorbij lieten gaan hebben in ieder geval de heerlijke broodjes vooraf en de borrel na afloop gemist. Zij die wel aanwezig waren zullen tijdens de sessies wellicht geschrokken zijn van het rijksoverheidsjargon. Toch ben ik erg benieuwd naar de indrukken die zij hebben opgedaan. Ik neem een voorschot door een paar opmerkelijke uitspraken vast te leggen:
- ‘Elk departement dient zich te bezinnen op het documentbeheer anno 2015’ (Jaap Haenen, plv. CIO Ministerie van Financiën). Dat is een forse uitspraak want hij suggereert dat dat vooralsnog niet gebeurt maar de uitspraak krijgt nog meer kleur als je je realiseert dat de oplossingen bovendien behoorlijk wat geld zullen moeten opleveren. Sinds een aantal maanden weten we immers dat er de komende jaren stevig bezuinigd moet worden, niet alleen op het primaire proces maar ook op de gezamenlijke bedrijfsvoering.
- ‘Het gaat niet alleen om de juistheid van een bewering maar ook om de volledigheid’ (Paul Scholte, auditdienst V&W). Dat is vanuit IDM-perspectief een interessante opmerking: we hebben immers niets aan halve waarheden en naast correctheid bepaalt ook de compleetheid van een antwoord op een informatievraag de waarde ervan. Scholte zelf gaf een leuk voorbeeld: het aantal rijksambtenaren wordt gesteld op 125000 maar ook wel op 170000, afhankelijk van de telmethode die wordt gehanteerd!
- Hoewel ook tijdens de discussies van vanmiddag de nadruk vaak lag op tools en technieken, wordt betrouwbaar digitaal werken vooral bevorderd door maatregelen op het gebied van veranderkunde, organisatie en bedrijfscultuur. Dat wordt ook wel ‘soft accountancy’ genoemd, waarbij gemonitord wordt hoe werknemers omgaan met systemen en werkprocessen.

Ik ben benieuwd wat de aanwezige studenten hier aan toe te voegen hebben.

Dure Grap

2010-05-06T22:22:00.006+02:00

Het volgen van een 'tweede studie' wordt een dure grap. De Wet Versterking Besturing Hoger Onderwijs maakt het mogelijk om het zogenaamde 'instellingscollegegeld' te vragen aan studenten die een tweede bachelor- of een tweede masterstudie willen volgen en dat is in veel gevallen fors meer dan het wettelijke tarief. Zo wordt bij mijn werkgever De Haagse Hogeschool met ingang van het studiejaar 2010-2011 7500 euro gevraagd in plaats van de wettelijke 1672 euro voor studenten die nog niet over een gelijkwaardig diploma beschikken.

Dat zou voor de deeltijdopleiding van IDM wel eens heel ongunstig kunnen uitpakken omdat aan die opleiding van oudsher nogal wat studenten deelnemen die deze studie beschouwen als een tweede kans om zich te bekwamen in het vakgebied waarin ze uiteindelijk terecht zijn gekomen.
Geruststellend voor onze huidige deeltijdstudenten is dat de regeling op De Haagse Hogeschool niet geldt voor hen die vóór 2010-2011 onafgebroken stonden ingeschreven. Een jaartje er tussenuit kan ze in de toekomst echter duur te staan komen!

Technorati tag: Tuition fee

Op(nieuw) naar Hacettepe

2010-04-05T18:32:00.008+02:00

Afgelopen donderdagmiddag ontving ik bericht van Serap Kurbanoglu dat mijn bijdrage voor het symposium dat haar universiteit van 22-24 september organiseert door het "double blind review process" was gekomen en dat het paper dus is geaccepteerd als conferentiebijdrage. En niet alleen mijn eigen bijdrage maar ook die van collega Peter Becker! De samenwerking van de Haagse IDM opleiding met het Department of Information Management van Hacettepe (Ankara) begint dus een serieuze vorm aan te nemen. Hopelijk lukt het ons ook om in september een groepje studenten mee te nemen naar Ankara.

Voor mij is het inmiddels de derde keer dat ik Hacettepe ga bezoeken en de tweede keer dat ik zelf bijdraag aan een van hun symposia. Mijn onderwerp is deze keer de "Impact of Recent Trends in Information and Communication Technology on the Validity of the Construct Information Literacy in Higher Education". Leuk om te weten voor de NL Bibliobloggers is dat ik in mijn paper (dat ook zal worden gepubliceerd bij Springer) onder andere verwijs naar een blogpost van Edwin over het 'nieuwe zoeken'.

Technorati tag: Information Literacy

Word informatievaardig! (in het hoger onderwijs)

2010-03-07T13:24:00.003+01:00

In de Hoger Onderwijs Reeks van Noordhoff verscheen onlangs een nieuw boekje over informatievaardigheden. De auteurs (Saskia Brand-Gruwel en Iwan Wopereis) zijn beiden werkzaam bij het Centre for Learning Sciences and Technologies van de Open Universiteit Nederland en hebben op het gebied van onderzoek naar informatievaardigheden al regelmatig van zich laten horen.

Hun achtergrond van opleidingsontwerpers wordt ook in het nieuwe boekje goed duidelijk. Word Informatievaardig! heeft een duidelijke structuur en is voorzien van diverse hulpmiddelen om snel de weg in het boek te vinden (leeswijzer met verwijzingen naar afzonderlijke paragrafen, per hoofdstuk een korte aanduiding van vragen en onderwerpen die aan de orde komen, per hoofdstuk een samenvatting van maximaal 1 pagina, praktijkvoorbeelden uit het HBO en WO) waarbij de verschillende onderdelen duidelijk herkenbaar zijn door een afwijkend kleurgebruik en vormgeving.

Hoewel het nergens uitdrukkelijk wordt vermeld lijkt het boek vooral bedoeld voor zelfstudie. De leeswijzer suggereert zelfs dat jet het als een soort naslagwerkje kunt gebruiken op het moment dat je als student tegen een probleem aanloopt. Aan de hand van veel voorkomende situaties (bijvoorbeeld: "Ik kan niet kiezen uit de vele hits in een hitlist") wordt de lezer verwezen naar mogelijke oplossingen ("Kijk naar het aantal hits en bepaal of je de set moet verkleinen") en de paragraaf waar die oplossing verder wordt besproken (in dit geval een paragraaf over Booleaans zoeken, phrase search en het commando Intitle).

Bovenstaand voorbeeld is trouwens ook een illustratie van mijn belangrijkste bezwaar tegen het boek. Het beperkt zich echt tot zoeken op het World Wide Web en de geboden tips zijn relevant (op een enkel misverstand na!) maar gaan nooit verder dan wat we aan informatie op het Nederlandstalige www tegenkomen. Heel even worden wetenschappelijke zoekmachines genoemd (Google Scholar, Scirus, Web of Science en All Academic) en bibliografische databases als Picarta en die van Ebsco, maar in geen van de praktijkvoorbeelden wordt daar vervolgens gebruik van gemaakt. Als voorbeelden van "betrouwbare bronnen" komen we op die manier uit bij de algemene sites van Overheid.nl, het Voedingscentrum en de site van de Voedsel en Warenautoriteit. Allemaal best aardig maar nemen we hier genoegen mee als een student op bachelorniveau (of zelfs masterniveau) een eigen literatuuronderzoek moet doen? Weliswaar behandelen de auteurs de sneeuwbalmethode (backward chaining) als voorbeeld van een mogelijke zoekstrategie maar in hun eigen voorbeelden komt niet één bron voor die voorzien is van een referentielijst!

Word informatievaardig! bevestigt daarmee het idee dat zoveel studenten in het hoger onderwijs ten onrechte toch al hebben: het oplossen van informatieproblemen kan niet moeilijk zijn en Google.nl helpt je altijd wel op weg. En dat terwijl de auteurs als researchers natuurlijk heus wel beter weten.

Word informatievaardig!: Digitale informatie selecteren, beoordelen en verwerken
Saskia Brand-Gruwel en Iwan Wopereis
Groningen/Houten : Noordhoff Uitgevers, 2010
87 pagina's.

Technorati tags: Information Literacy Information Problem Solving

Zoeken & Ontdekken

2010-02-19T22:02:00.002+01:00

De NOS meldt vandaag dat de woonmalls en meubelboulevards het moeilijk hebben. Letterlijk schrijft de redacteur van de nieuwssite: "mensen [willen] in toenemende mate verrast worden. En dat lukt niet met 75.000 vierkante meter bedden, keukens en zitzakken, zoals in de Amsterdamse Villa Arena". Een pleidooi dus voor serendipiteit, zodat ik op weg ga voor een nieuwe slaapkamerkast maar thuis kom met een hippe sportfiets of een paar modieuze broques aan mijn voeten. Discovery versus Search; ze komen er daar ook achter!

Technorati tags: Search Browse

Studententaal

2010-01-15T20:43:00.004+01:00

Vanmiddag gehoord in een van de liften van De Haagse Hogeschool:
"Al die dingetjes heb ik nu opgeschreven. SMART en al die shit. Wel lekker generiek, dus die kan ik gewoon hergebruiken."

Wel opmerkelijk, vooral als je weet waar SMART voor staat.

Technorati tag: Smart objectives

Live zoeken naar schaatsen

2010-01-05T21:20:00.004+01:00

Was ik vorig jaar nogal enthousiast over custom zoeken naar 'schaatsen', live zoeken is nu toch wel een aardig alternatief. En ook nu geldt: "het begint te kriebelen".

Nieuwjaarswens

2009-12-30T15:37:00.006+01:00

Het is onder kleine uitgevers, en zeker onder de zogenaamde 'margedrukkers', een goede gewoonte om bij wijze van nieuwjaarswens een staaltje van hun kunnen toe te sturen aan vrienden. Een mooi voorbeeld daarvan is deze pagina uit een boekje van de Avalon Pers dat als ik het goed begrijp is geproduceerd bij gelegenheid van de jaarwisseling 2001-2002. Het gedicht zelf maakte bij zijn eerste publicatie onderdeel uit van de bundel Oostersch, ook al een uitgave van wat we nu een margedrukker zouden noemen (Kunera Pers, 1924). De digitale variant stuur ik toe als wens aan eenieder die mij zijn of haar 'vriend' wil noemen.

Technorati tag: Private Press

De praktische relevantie van een oudbakken voorbeeld

2009-12-22T22:56:00.006+01:00

Je komt niet zo heel origineel uit de hoek als je als informatieprofessional die het nut van een gecontroleerd vocabulaire probeert uit te leggen, het voorbeeld van de fiets en het rijwiel weer van stal haalt. Wat spelend met mijn nieuwe smartphone lijkt dat voorbeeld echter nog niet eens zo heel stoffig. Als ik met de mobiele variant van Google Maps vanuit 'mijn locatie' zoek met het woord 'fiets' wordt 'rijwielhuis Piet Vonk' niet gevonden terwijl die toch echt op zo'n 500 meter van 'mijn locatie' is gevestigd. Ik krijg ineens begrip voor de Italiaanse toerist die mij afgelopen zomer op het terras van biercafé Het Klooster in paniek aansprak om een adres voor vervanging van zijn gebroken derailleurkabeltje.

Technorati tag: Controlled vocabularies

(Ge)Volgen van een rel

2009-12-10T21:38:00.005+01:00

De Haagse Hogeschool is plotseling landelijk nieuws. Wel jammer dat het gaat om zo iets onbenulligs als de kerstboom (of beter geen kerstboom) in het Atrium. Wat weer wel aardig is dat je de berichtjes die her en der over het internet worden verspreid, nu zo gemakkelijk kunt volgen met 'Recente resultaten' van Google. Dat is, denk ik, tegelijkertijd een antwoord op de opmerking van Wouter bij mijn vorige post.

Technorati tag: realtime search

Een heel mooi boek

2009-12-06T21:50:00.001+01:00

De verregende zondagmiddag van vandaag heb ik besteed aan een bezoek aan de 'Beurs van Kleine Uitgevers' in Paradiso. Dat was de moeite waard, al was het alleen maar vanwege het feit dat ik er een prachtig vormgegeven boek aantrof met een bloemlezing uit het werk van Leopold, geïllustreerd, vormgegeven en gedrukt door Marian Willinck (Hoorn 2007). Een echt hedendaags kunstenaarsboek met inachtneming van klassieke typografische principes. In het praatje dat ik maakte met de kunstenares benadrukte mevrouw dat het betreffende boek (vervaardigd in 25 unieke exemplaren) "een prijs had gewonnen". Ach dacht ik, dat zoek ik thuis nog wel eens rustig uit. Nee dus, want over het werk van Marian Willinck is echt maar bitter weinig te vinden

Technorati tag: artist's books

Information Research een beroepstaak?

2009-11-21T18:05:00.000+01:00

Afgelopen maandag is bij mijn opleiding het onderwijsblok Deskresearch weer van start gegaan. Voor IDM'ers een verplicht propedeuseblok en een keuze/minorblok voor studenten van andere opleidingen. Studenten kiezen in groepjes van 2 of 3 zelf een bedrijf of organisatie en namens die organisatie treedt een docent op als opdrachtgever met een concrete informatievraag. Zo krijgt het groepje 'Shell' de opdracht om onderzoek te doen naar waterstof als energiebron en het groepje 'Greenpeace' het onderwerp fondswerving. Het op te leveren product is een Information Review in de vorm van een database (MS Access, Adlib Lite of Refworks) en deelproducten zijn onder andere een offerte en de gebruikte zoekstrategie.

Gedurende het project verwerven studenten kennis en vaardigheden met betrekking tot het gebruik van zoektechnieken, (commerciële) bibliografische databases, het diepe web, communicatie- en onderhandelingsstrategieën en het onderhoud van een referentiebestand. Uiteraard dienen studenten zich ook te verdiepen in het bedrijf dat opdrachtgever is en verwerven ze meer algemene projectvaardigheden.

Onder vakgenoten is er eigenlijk nooit discussie over de relevantie van de competentie Deskresearch voor hbo-studenten. Wel twijfelt menigeen aan het feit of Deskresearch als dienstverlenende activiteit nog wel kan worden beschouwd als een beroepstaak van IDM'ers. Autonome professionals vergaren tegenwoordig toch vooral zelf hun informatie! is de gedachte die daar ongetwijfeld achter zit. Voor wat het waard is: bij PricewaterhouseCoopers denken ze daar anders over.

Technorati tag: Desk Research

NVB09: don't blame the media

2009-11-15T18:30:00.004+01:00

Na het NVB congres van afgelopen donderdag heb ik het erg druk gehad met school en thuis zodat ik pas zondagavond toekom aan het overdenken van mijn aantekeningen.
Over de keynote van Bas Haring heb ik na mijn vorige post niet zo heel veel op te merken hoewel het wel aardig was dat ik samen met collega's Peter en Klaas Jan nog wel de gelegenheid had om hem vlak voor zijn vertrek 5 minuten te spreken. Wat opvalt is dat hij zich al bij voorbaat indekt door wel erg relativerend te doen over zijn persoonlijke overpeinzingen. Okee, we nemen die mee omdat hij natuurlijk ook een van de beroepsgroepen vertegenwoordigt waarvoor informatieprofessionals al dat werk doen. Klaas Jan vatte het discussiepunt overigens heel aardig samen met zijn opmerking dat het probleem van opbergen en terugvinden door Bas Haring wordt gereduceerd tot documenten die hij eerst zelf gelezen heeft.

De kers op de taart vond ik afgelopen donderdag overigens echt het 'toetje' in de vorm van een bijdrage over de zoekmachine Summon. Het betrof een in aller ijl toegevoegde lezing ter vervanging van Maarten van Veen die wegens ziekte verstek moest laten gaan. Summon indexeert de uitgaven van verschillende wetenschappelijke uitgevers zodat je op een 'google manier' kunt zoeken in wetenschappelijke content. Het verschil met Google Scholar lijkt me in ieder geval de ontdubbeling en het feit dat de index van Summon minder slordig is opgebouwd dan die van Google. Een toepassing van Summon vind je bijvoorbeeld bij de Library van de University of Liverpool.

En dan kom ik tenslotte bij de bijdrage waar ik in de titel van deze post naar verwijs, die van Andrew Keen. Dymphie heeft er live bloggend al verslag van gedaan. Keen wilde ons in ieder geval warm maken om zijn nieuwe boek te kopen. Social media (wikipedia, netwerksites) vormen in zijn ogen een bedreiging voor de sociaal-culturele verhoudingen. Gezag wordt ondermijnd en persoonlijke vrijheid komt in gevaar door een "Darwinian struggle for attention and reputation". Gelukkig geeft Keen ook wel aan dat je dat de internettechnologie zelf niet kunt verwijten. Sterker nog: in NRC van zaterdag 14 november staat een zeer lezenswaardig artikel van Frank Furedi waarin hij vanuit een heel andere invalshoek ook tot de conclusie komt dat het afwijzen van maatschappelijk gezag (hoe contradictioneel dat ook klinkt) de autonomie van het individu in gevaar brengt.

Technorati tag: NVB09

Hallo Haring!

2009-11-09T23:05:00.001+01:00

Bas Haring mag dan keynote spreker zijn op het NVB-congres van aanstaande donderdag, in de laatste IP slaat hij volgens mij toch heus de plank mis. Hij houdt een pleidooi voor het stapelen van informatie in plaats van ordenen. En de informatieberg die zo ontstaat gaat hij graag met een zoekfunctie te lijf. Ach, hij is zeker niet de eerste die meent dat we sinds de opkomst van zoekmachines alles best op één hoop kunnen gooien, maar zijn argumenten overtuigen mij niet erg.

Zo zegt hij over Google Scholar: "Dat is voor mij een grote berg ongestructureerde artikelen." Voor Haring misschien wel, voor mij niet. Heb jij nooit opgemerkt Bas dat je in Google Scholar, anders dan in gewone Google, wel degelijk kunt zoeken op auteursnaam, publicatiejaar of brontitel? En dat geweldige 'cited by', zou dat ook een structuur zijn die 'vanzelf' ontstaat? Nee natuurlijk, er is door informatieprofessionals lang geleden al goed nagedacht over deze manier om documenten aan elkaar te linken (ook een vorm van structureren) en Google maakt daar nu slim gebruik van.

Maar nog veel meer heb ik me gestoord aan de voorbeelden die hij geeft uit zijn eigen praktijk als wetenschapper en publicist: het opbergen van e mails in mapjes, het terugzoeken van een paar gedownloade PDF's. Dat is toch heus niet te vergelijken met het toegankelijk maken van informatie voor de zeer diverse groep klanten die door documentalisten, bibliothecarissen en document managers wordt bediend.

Hallo Haring, je schrijft in een blad voor informatieProfessionals.

Technorati tags: Information Structuring Infomation Specialists

Loowi bijeenkomst 6 november in Den Haag

2009-11-07T16:42:00.009+01:00

Gisteren heb ik op uitnodiging van Michel Wesseling van het International Institute of Social Studies voor het Landelijk Overleg Onderwijs Wetenschappelijke Informatie een workshop verzorgd over het gebruik van mijn scoringsrubriek voor informatievaardigheden. Bijzonder hartverwarmend was het om van diverse kanten (Saxion, Wageningen, HvA) te vernemen dat het scoringsschema goed wordt ontvangen door docenten die men ermee benadert. Een belangrijke kanttekening die ik menigmaal voorbij hoorde komen is dat docenten het echter vooral geschikt vinden om hun eigen onderwijs- en beoordelingspraktijk op het vlak van informatiegebruik aan te scherpen. De docenten gebruiken de scoringsrubriek met andere woorden niet zo snel als een echt beoordelinginstrument maar het is voor hen wel aanleiding om meer aandacht te besteden aan het gebruik van (wetenschappelijke) informatie door hun studenten. Dat is al een heel groot winstpunt denk ik en is overigens in lijn met andere onderzoeken naar het gebruik van scoringsrubrieken (zoals beschreven in Jonsson & Svingby 2007, The use of scoring rubrics).

Technorati tags: Information literacy Scoring rubrics Performance assessment.

Goed nieuws van Refworks

2009-10-01T21:46:00.006+02:00

Jan Companjen (directeur van De Haagse Hogeschoolbibliotheek) stuurt me het nieuws dat Refworks voortaan ook voor alumni gratis beschikbaar blijft. Dat is inderdaad een hele vooruitgang. Het account voor de online bibliografische managementtool Refworks is voor de meeste studenten immers een voorziening die wordt aangeboden door de universiteit of de hogeschool waar ze studeren, zodat zij (tot voor kort) na hun inschrijving aan het betreffende instituut niet langer de beschikking hadden over de gegevens die zij gedurende hun studie verzameld hadden. Een addertje onder het gras is natuurlijk wel dat ook de beschikbaarheid voor alumni alleen geldt zolang het opleidingsinstituut waar de student heeft gestudeerd haar institutionele contract met Refworks verlengt.

Natuurlijk is het altijd al zo geweest dat je de verzamelde gegevens ook kon exporteren naar een uitwisselingsformaat zodat je ze niet echt kwijt hoefde te raken maar dat gold dan weer niet voor de toegevoegde attachments. Daarom maak ik me als medewerker van een hogeschool inderdaad wel degelijk druk over mijn Refworks-verzameling want wat ik daar inmiddels allemaal online heb gezet wil ik wel graag beschikbaar houden; ook als Refworks onverhoopt het loodje zou leggen of als mijn werkgever zou besluiten om de stekker eruit te trekken.

Technorati tags: Online bibliographic tools Refworks

Sterk!

2009-09-25T23:54:00.004+02:00

"Ik heb wel eens een boek gekocht naar aanleiding van een artikel [krantenartikel / JvH] alleen om het erin te kunnen opbergen zodat ik zeker wist dat ik het [artikel] terug zou kunnen vinden wanneer ik het nodig had."

Jacques Bonnet (2009). Een boekenkast vol geesten (p. 114).

Technorati tag: Personal documentation

Scoringsrubriek voor informatievaardigheden (2)

2009-09-25T18:05:00.011+02:00

Tot mijn verrassing vond ik vanavond al de nieuwe InformatieProfessional op de deurmat met mijn artikel over Performance Assessment van informatievaardigheden met behulp van een scoringsrubriek. Ik ben er heel tevreden over en ben benieuwd naar reacties uit 'het veld', zowel dat van de informatieprofessionals als dat van de hbo-docenten. Een digitale versie van het artikel is nu ook al hier te lezen.

En nogmaals: de scoringsrubriek zelf is in word-formaat ook te downloaden op de HBO-kennisbank (zoek op Helvoort). Aanpassing naar eigen wensen is toegestaan (Creative Commons).

Technorati tags: Performance assessment Information literacy

Scoringsrubriek voor informatievaardigheden (1)

2009-09-13T00:00:00.005+02:00

Het afgelopen jaar heb ik me intensief bezig gehouden met de ontwikkeling van een scoringsrubriek voor informatievaardigheden. Een scoringsrubriek is te beschouwen als een checklist waarbij behalve beoordelingscriteria ook het gedrag van studenten op verschillende niveaus is geoperationaliseerd. De scoringsrubriek die ikzelf ontwikkeld heb is te gebruiken voor de beoordeling van het informatiegebruik door studenten in hun onderzoeksrapporten, verslagen, essays, presentaties etcetera.

In InformatieProfessional van oktober verschijnt een artikel waarin ik de achtergronden van de scoringsrubriek uitleg en kort inga op ervaringen die ermee zijn opgedaan bij Saxion en de Nederlandse Defensie Academie. De scoringsrubriek zelf is als Word-document nu echter al te downloaden bij de HBO Kennisbank (zoek op 'helvoort'). Hij wordt daar gepubliceerd onder een Creative Commons licentie (naamsvermelding, niet commercieel, gelijk delen) zodat docenten een eigen variant kunnen ontwikkelen als ze dat wensen.

Technorati tags: Performance assessment Information literacy

Alles gevonden... en toch geen ruis

2009-09-08T21:47:00.009+02:00

Dit studiejaar ben ik voor het eerst sinds twee jaren weer betrokken bij het onderwerp Document Management, wat minder sexy ook wel aangeduid als 'archivering'. Wat mij al enige tijd intrigeert is dat binnen het vakgebied DM het klassieke verhaal over de verhouding tussen Recall en Precision van een retrievalsysteem niet op lijkt te gaan.
In het kader van document management zijn gebruikers van het retrievalsysteem immers vaak op zoek naar een dossier waarvan ze weten dat het bestaat en ze willen alleen dat éne dossier terugvinden (100% precisie). Ze willen met andere woorden niet gehinderd worden door allerlei zoekresultaten die iets te maken lijken te hebben met het dossier maar die op de keper beschouwd gaan over een heel andere 'zaak'. Tegelijkertijd verwachten ze wel dat het dossier ook 'compleet' is (100% recall). Je schiet er immers weinig mee op als je je in het kader van bewijsvoering baseert op een half verhaal.

Ik herinner me dat Eric Sieverts nog niet zo heel lang geleden een column in IP of op de website van IP heeft geplaatst waarin hij aandacht besteedde aan dit intrigerende verschijnsel bij zoekvragen naar items waarvan het bestaan bekend is en waarbij de axioma's van de syntactische retrievalsystemen niet op lijken te gaan. Ik kan dat verhaal echter niet terugvinden. Als iemand het zich wel herinnert, of Eric zelf: graag!

technorati tags: Recall&Precision

Over het zoeken van een bril

2009-08-30T21:37:00.006+02:00

Het zal menige echte brildrager (en daarmee doel ik dus niet op die zeurende vijftigers die zich beklagen over min één of min anderhalf) bekend voorkomen: hoe kom je tot de keuze van een nieuw montuur op het moment dat je tot de conclusie bent gekomen dat het bestaande hulpmiddel ter compensatie van je visuele tekortkoming echt niet meer voldoet?

Van oudsher word je bij de brillenwinkel geholpen met een soort van scheerspiegel die de klant in de gelegenheid stelt een inspectie te doen van zijn of haar nieuwe voorkomen. Lastig is echter dat het dan om een momentimpressie gaat en dat de kans groot is dat je een paar uur later over je keuze gaat twijfelen. Vergelijking van het aanbod bij verschillende opticiens is al helemaal moeilijk.

Bij Specsavers helpen ze je tegenwoordig ook via het internet door een online tool waarmee je allerlei monturen virtueel op je neus kunt uitproberen (foto). Leuk bedacht maar ik vraag me af of die animaties of avatars wel echt de werkelijkheid benaderen. De beste methode is volgens mij heel simpel: vraag je partner of de opticien om een foto te maken van jou met de uitgekozen brillen op je neus en vergelijk ze thuis nog eens rustig op je computerscherm.

Technorati tag: Choose glasses

Papieren of digitale bieb

2009-06-28T18:17:00.010+02:00

Arjen Fortuin ergert zich in NRC Handelsblad (26 juni) blijkbaar aan het dequisitiebeleid zoals dat door de mediatheek van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden wordt gevoerd. Hij doet dat naar aanleiding van de foto's die Coen Peppelenbos op zijn weblog publiceerde. Grappige naam trouwens in dit verband van deze docent aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden ('mijn lief, mijn lief, o waar gebleven').

Het is de aloude discussie tussen de liefhebbers van het 'oude boek' en zij die geloven in digitale substituten. Die discussie wordt trouwens niet helemaal eerlijk gevoerd want het is onduidelijk of de boeken worden vervangen en of het überhaupt om de laatste exemplaren gaat. Ter geruststelling van Fortuin en Peppelenbos: heel veel is ook nog te vinden op DBNL.

Wat ik me wel afvraag: zou Fortuin zich ook zo druk maken als de bibliotheek haar licenties opzegt voor bijvoorbeeld "Applied measurement in education" of de "European journal of education"?

Technorati tag: digital libraries

Integriteit

2009-06-02T23:07:00.001+02:00

Het laatste nummer van InformatieProfessional staat in het kader van "Integriteit". Ook natuurlijk omdat de IP-lezing van 11 juni aan dat thema is gewijd. Jammer dat ik verstek moet laten gaan!
Maar wat verstaan we echter onder "integriteit" in het kader van informatievoorziening? Betrouwbaarheid van de informatie hoort er in ieder geval bij, maar hoe wordt die betrouwbaarheid zelf dan tot stand gebracht? Als ik er met mijn studenten over spreek dan zijn we het erover eens dat de gegevens correct moeten zijn (niet gemanipuleerd) maar dat ook de autoriteit van de afzender of samensteller een rol speelt. Volgens Wikipedia gaat het in het kader van informatiebeveiliging óók om volledigheid en tijdigheid maar dat lijkt meer betrekking te hebben op ict-systemen en digitale data dan op de informatie zelf. Hoe zit dat met informatie waar een boodschap in zit, informatie dus die echt wil communiceren?

Natuurlijk geldt ook daar dat volledigheid of compleetheid een rol speelt maar tegelijkertijdwordt ook een eigen visie op prijs gesteld. De afzender of auteur kan dus wel degelijk keuzes maken: zijn of haar eigen invalshoek, analyse en interpretatie kunnen juist het verschil maken met vergelijkbare informatie die op verschillende andere plekken ook te vinden is. Dat hoeft niet ten koste te gaan van de betrouwbaarheid of de integriteit van de boodschap. Het wordt echter anders als die eigen visie gepaard gaat met eenzijdigheid. In hetzelfde nummer van IP staat daar mijns inziens een niet zo fraai voorbeeld van. Hoewel het artikel van Tineke IJtsma veel wetenswaardigs bevat (zoals het inzicht dat informatie in veel organisaties een 'commodity' is geworden maar dat dat nog niet betekent dat er ook een groei van de vraag naar informatieprofessionals is te verwachten) vind ik dat ze zich toch wel op een heel beperkt aantal bronnen baseert. Kom op Tineke, de informatiewereld is groter dan de paar artikelen of onderzoeken die door collega's van je eigen organisatie zijn geproduceerd.

Technorati tag: Integrity of information

Een persoonlijk kennissysteem

2009-05-03T22:16:00.003+02:00

Information Literacy wordt door de meeste auteurs die erover publiceren opgevat als een samengesteld geheel van deelvaardigheden die van nut zijn bij het oplossen van een informatieprobleem. In het Nederlands spreken we dan ook wel over "Informatievaardigheden" (meervoud). Het is vooral Albert Boekhorst geweest die het gebruik van deze term in Nederland heeft bevorderd, onder andere door de titel van het leerboek voor studenten in het hoger onderwijs dat hij samen met Diane Koers en Inge Kwast publiceerde.

Er bestaat echter een alternatieve opvatting die inhoudt dat iemand informatievaardig wordt genoemd als hij/zij beschikt over een 'personal knowledge base' wat je in het Nederlands zou kunnen vertalen als een 'persoonlijk kennissysteem'. Goed beschouwd bedoelde Boekhorst dit ook: hij spreekt in zijn proefschrift namelijk ook wel over "informatievaardig zijn" (2000, p. 101) maar blijft verder meestal de term "informatievaardigheden" gebruiken wat minstens suggereert dat het vooral om vaardigheden bij een concrete taakuitvoering gaat.

Maar wat bedoelen we met een "persoonlijk kennissysteem"? Duidelijk is dat het een persoonsgebonden en dus subjectief karakter heeft. Het gaat bij kennis immers om informatie waar "betekenis" aan is toegekend. Een meer concrete invulling kan ik echter ook bij Christine Bruce niet vinden. Maar onderwijskundige modellen brengen me wel wat verder. Zo wijzen Van Merriënboer en anderen erop dat "ondersteunende informatie" tijdens de uitvoering van specifieke beroepstaken onder andere leidt tot de constructie van "mentale modellen" en "cognitieve strategieën" die behoren bij een bepaald vakgebied. En Pintrich (2002) beschrijft de metacognitieve kennis waarover lifelong learners zouden moeten beschikken. Al met al denk ik dat een "personal knowledge base" eruit ziet zoals in bijgevoegd plaatje.

Referenties:
- Bruce, C. (1997). Seven faces of information literacy in higher education. Geraadpleegd op 20-1-2009 op http://sky.scitech.qut.edu.au/~bruce/inflit/faces/faces1.php
- Merriënboer, J. v., Clark, R. & Croock, M. d. (2002). Blueprints for complex learning: the 4C/ID-model. Educational Technology Research and Development, 50 (2), 39-61
- Pintrich, P. (2002). The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. Theory into Practice, 40 (4), 219-225.

Technorati tags: Information literacy

Refworks revisited

2009-03-27T23:54:00.004+01:00

Ik zie in mijn archief dat het iets meer dan een jaar geleden is dat ik hier blogde over mijn eerste ervaringen met Refworks. Anders dan ik toen verwachtte ben ik toch wel een "steady user" geworden. Zo erg zelfs dat ik eigenlijk geen dag zonder kan. Inmiddels ben ik record nummer 500 voorbij en, behalve voor een paar sites die ik echt dagelijks gebruik zoals Refworks zelf, hebben de items uit Refworks zelfs mijn bookmarks vervangen. Wie wil weten wat ik professioneel zoal lees: hier is de link naar mijn bestand onder Refshare. Niet schrikken hoor, er zit wel heel erg veel onderwijs in.

Technorati tag: Refworks

Peilen via Twitter

2009-03-07T22:07:00.004+01:00

Er is deze dagen nogal wat te doen over Twitter. De berichtgeving over de vliegtuigramp met de Boeing van Turkish Airlines vorige week woensdag deed veel mensen zich afvragen of al die Twitteraars niet beter hun handen uit de mouwen hadden kunnen steken om daadwerkelijk hulp te bieden.
Kattebelletje schreef in het laatste nummer van IP over de rol die Twitter kan vervullen in de informatiedienstverlening en er zijn inderdaad nogal wat bibliobloggers die juist via Twitter hun netwerk onderhouden.

Maar ook op een passieve manier (door alleen maar te 'volgen') kan Twitter een heel handig hulpmiddel zijn. Zo kun je via #idmdh09 goed zien wat mensen gisteren van onze Haagse alumniconferentie vonden. Als je het coördineert kun je het dus ook als een echt survey-instrument inzetten.

Technorati tags: twitter survey

4 modussen van zoeken

2009-02-22T23:00:00.010+01:00

Informatieprofessionals maken onderscheid tussen verschillende typen zoekvragen. Een bekend onderscheid is dat tussen open en gesloten zoekvragen. Wowter maakt onderscheid tussen zoekvragen met voorkennis en meer exploratieve zoekvragen.

Op mijn zwerftochten over het web kwam ik vanmiddag echter een heel andere indeling tegen die ook een aardig perspectief biedt. Ik doel daarbij op het onderscheid dat Marcia Bates maakt tussen 4 modussen van "information seeking", verdeeld over 2 verschillende dimensies.

Aan de ene kant onderscheidt ze meer actieve manieren van informatie zoeken, doelgericht (via zoekmachines of databases) en minder doelgericht door te surfen of te browsen. Deze twee vormen zijn vooral geschikt voor het oplossen van concrete informatieproblemen en hebben betrekking op een actuele informatiebehoefte.

Aan de andere kant staan de meer passieve manieren van informatiezoeken. Je bent dan minder gericht op het oplossen van een specifiek probleem maar wel alert om informatie op te pikken die je in de toekomst van pas kan komen. De doelgerichte vorm daarvan ("monitoring") kennen we nu vooral als het volgen van nieuws en ontwikkelingen met behulp van attenderingssystemen (e-mail, rss). De minder doelgerichte vorm doet vooral een beroep op de strategische vaardigheid om de bruikbaarheid te herkennen van iets wat min of meer toevallig op je weg komt.

Bij beide vormen van "passive information seeking" speelt een rol dat je als informatiegebruiker alert bent op het vastleggen en verzamelen van mogelijk interessante informatiebronnen. Bijvoorbeeld door er over te schrijven op je weblog ;).

Technorati tag: Information literacy

De IP'er en zijn / haar opleiding

2009-02-01T15:02:00.003+01:00

In het vakblad InformatieProfessional (IP) van februari geeft Josje Calff het startsein voor een discussie over het beroep IP'er en de opleidingen voor die beroepsgroep. Als docent bij de Haagse opleiding IDM kan ik het natuurlijk niet nalaten me daarin te mengen.
Het blad IP heeft voor haar stuk vijf pagina's ingeruimd. Josje Calff stelt daarin relevante vragen aan de orde. Maar of die ook leiden tot de discussie die zij zegt te willen aanzwengelen, is zelf ook nog maar een vraag. Daarvoor bevat haar bijdrage volgens mij te veel losse eindjes. Zo concludeert ze aan het einde van haar stuk dat "bibliotheken er goed aan doen vooral te zoeken naar personen met de juiste competenties" waarbij ze openlaat welke competenties dat dan zoal zouden moeten zijn.

Als er één kwestie is die die zij aan de orde stelt en die wel uitnodigt voor gedachtenwisseling, dan is het wellicht haar pleidooi voor geschikte opleidingen (en dan bij voorkeur op graduate oftewel master-niveau) voor de grote groep zij-instromers. Terecht merkt Josje op dat veel informatieprofessionals van nu min of meer toevallig in het bibliotheek- of informatievak zijn terechtgekomen. Het zou echter ook wel eens kunnen zijn dat juist dat verschijnsel heeft bijgedragen aan het weinig "sexy imago" van onze beroepsgroep. Om het even bij de context van haar eigen werkkring te houden: de afgestudeerde historicus of taalkundige die het in het onderwijs niet redde, was blij dat hij / zij in de universiteitsbibliotheek aan de slag kon. Een aantal daarvan zijn uitstekende informatieprofessionals geworden, maar er zaten ook aardig wat "brekebeentjes" tussen. Als voormalig coördinator van het zogenaamde cursorisch onderwijs bij GO-opleidingen, heb ik er daar te veel van zien voorbijkomen.

Het pleidooi van Josje voor een opleidingsaanbod op masterniveau voor het zittende bibliotheekpersoneel, gaat bovendien voorbij aan het feit dat de Bachelor Master-structuur in het huidige Nederlandse hoger onderwijs nog onvoldoende uit de verf komt, in die zin dat studenten aan de universiteit de Bachelor-studie nog altijd te weinig zien als een afgeronde opleiding waarmee ze een start kunnen maken op de arbeidsmarkt om zich in een latere fase van hun loopbaan alsnog te kwalificeren met een aanvullende masteropleiding. Zo gezien leidt de "aanzet tot discussie" van Josje Calff dus toch wel tot wat licht gesputter van mijn kant. De redactie van het vakblad IP doet er dan ook goed aan om juist bij haar stuk de optie open te zetten om er op te reageren.

Technorati tag: LIS education

Ook Cyrille Offermans meent dat...

2009-01-18T01:00:00.005+01:00

Nadat ik in mijn vorige post beweerde dat informatievaardigheden veel meer behelzen dan zoeken op het internet, ben ik aan het lezen gegaan in Cyrille Offermans' essaybundel Schipbreuk, Over kennis, cultuur en beschaving (Cossee, 2008). Offermans' werk ken ik van lang geleden, toen ik me nog veelvuldig verdiepte in de didactiek van het letterkundeonderwijs. Hij heeft niet zo veel met 'Informatievaardigheden', begrijp ik. Toch is het opvallend dat ik op pagina 48 en 49 lees: "zonder een systeem van ietwat zinvol samenhangende kennis in je hoofd ben je helemaal niet in staat zinvolle vragen te stellen en gericht te zoeken, evenmin kun je het 'gevondene' een zinvolle plaats geven in 'wat je al hebt'."

Te toevallig en te mooi om het niet vast te leggen.

Informatievaardigheden een gepasseerd station?

2009-01-17T22:59:00.002+01:00

Het begint nu inderdaad echt op een traditie te lijken, de jaarlijkse alumniconferentie van mijn werkgever, de opleiding IDM van De Haagse Hogeschool. Het onderwerp is dit jaar mediawijsheid. En vanwege mijn betrokkenheid bij informatievaardigheden mag ik als dagvoorzitter optreden. Hoewel de begrippen mediawijsheid en informatievaardigheden afkomstig zijn uit een verschillende context (culturele instellingen, openbare bibliotheken resp. onderwijs en schoolbibliotheken) lijken ze toch vooral betrekking te hebben op dezelfde inhoud. Bij allebei staat het vinden, selecteren en gebruiken van informatie centraal.

Nu hebben de twee collega's aan wie de eer is toebedeeld om zich bezig te houden met de inhoud en de organisatie van de conferentie ervoor gekozen om als titel te kiezen voor "Beyond media literacy". Zouden zij nu echt vinden dat mediawijsheid of informatievaardigheden inderdaad een gepasseerd station zijn? En wat vind ik daar eigenlijk zelf van?

Als we technologische ontwikkelingen in beschouwing nemen dan zijn er denk ik wel argumenten om in het onderwijs minder de nadruk te leggen op zoekvaardigheden. In onze eigen opleiding benadrukken we ook voor niet IDM (minor) studenten nog altijd het gebruik van verschillende wetenschappelijke databases. Maar ook ik kan er niet omheen dat de content daarvan steeds vaker ook gevonden wordt door de algemene zoekmachine Google. Daarnaast biedt de hogeschoolbibliotheek sinds enige tijd ook federated search aan door middel van Webfeat. Beide vormen van contentintegratie maken het voor niet-informatieprofessionals betrekkelijk eenvoudig om relevante en betrouwbare informatie te vinden zonder dat ze op de hoogte zijn van de ins en outs van de afzonderlijke databases. Wie met deze eindgebruikers praat hoort ze wel degelijk zeggen dat ze dat "goed genoeg" vinden. Mijn eigen ervaring is dat dat niet alleen geldt voor studenten die een studie volgen op bachelorniveau maar bijvoorbeeld ook voor collega's die als onderzoeker werken binnen een lectoraat of bezig zijn met een promotietraject.

Diezelfde zoektechnologieën zorgen er echter ook voor dat de gevonden informatie in eerste instantie vaak betrekkelijk gefragmenteerd wordt aangeboden. De hitlist van Google toont in eerste instantie slechts titels, een kort tekstfragment met de gezochte keywords en de betreffende url. En voor rss-readers (een andere methode om zonder veel zoekvaardigheden op de hoogte te komen van relevante informatie) geldt hetzelfde. Om de toegevoegde waarde van een site of document te kunnen bepalen moet de informatiegebruiker de context van het betreffende document dus zelf reconstrueren of afleiden uit de beschikbare summiere gegevens.

Vermoedelijk trap ik een open deur in als ik zeg dat scholieren en studenten nu juist daar niet zo heel goed in zijn. Zij lijken een zelfde mechanistisch criterium voor "relevantie" te hanteren als de zoekmachines zelf: als het woord erin voorkomt voldoet het aan de zoekvraag. Daadwerkelijk lezen en interpreteren, dat doet de gemiddelde jongere heus niet vanzelf.
Hetzelfde verschijnsel van decontextualisering wordt namelijk ook in de hand gewerkt door het digitale karakter van documenten. Met CtrlF zijn de bedoelde keywords in het betreffende document snel opgezocht. Websites bestaan in praktijk uit verschillende kleine eenheden aan informatie die stuk voor stuk makkelijk geselecteerd en bewaard kunnen worden. De vorm waarin informatie zich tegenwoordig aandient werkt met andere woorden in de hand dat jongeren zich concentreren op fragmentarische brokstukken en onvoldoende toekomen aan de interpretatie van zo'n fragment in de context van zijn tekstuele of visuele omgeving. De vraag naar de bruikbaarheid van informatie in het kader van eigen taakuitvoering of het eigen belang als deelnemer aan de burgermaatschappij wordt door hen in veel gevallen amper gesteld.

Volgens mij zijn mediawijsheid en informatievaardigheden daarom nog lang niet passée, al geef ik toe dat zoeken en vinden wel erg gemakkelijk aan het worden zijn.

Technorati tags: media literacy information literacy

30 kilometer, maar toch...

2009-01-09T21:15:00.003+01:00

Ik ben bepaald niet met de schaatsen aan geboren. Opgroeien in de omgeving Eindhoven betekende vooral een beetje krabbelen op een bevroren bosven. Toen wij in 1990 naar Alphen aan den Rijn verhuisden, raakte ik al snel in de ban van de toertochten bij Nieuwkoop. Na 12 jaar kon het vandaag dan eindelijk opnieuw.

Het begint te kriebelen

2008-12-30T12:18:00.002+01:00

Vond ik vorige week dinsdag nog "dat je je niet gek moet laten maken", nu struin ik toch het internet af voor de ijsverwachtingen. Snel zoeken gaat via onderstaande Google Aangepaste Zoekmachine. Geavanceerd zoeken kan ook heel goed met de zoekmachine van Schaatsforum.nl.

Site-suggesties op de Google Aangepaste Zoekmachine zijn natuurlijk van harte welkom.

Laat je niet gek maken

2008-12-23T21:49:00.003+01:00

Bij RTL4 hadden ze in het nieuws van half acht al een item over de Elfstedentocht. Maar volgens Zoover mag ik blij zijn als ik aan het einde van de volgende week één of twee keer de schaatsen van zolder kan halen. En in Leeuwarden schijnt het niet anders te zijn.

Lijstjes delen

2008-12-22T21:10:00.008+01:00

Onze studenten maken deze weken een 'information review'. Terwijl we tot vorig jaar een papieren rapport vroegen, willen we nu graag dat ze een gevulde database opleveren. Hoewel het ook in MsAccess of Adlib mag, geef ikzelf toch de voorkeur aan Refworks. Het leuke is dat deze citation manager niet alleen voor persoonlijk gebruik is bedoeld maar dat je de gegevens ook kunt delen op het www met Refshare. Vorige week stelde een alerte student me de vraag of toegevoegde attachments ook zichtbaar worden, want dat zou toch schending van copyright inhouden! Goed opgemerkt, maar ik moest het antwoord schuldig blijven. Ter geruststelling van mijzelf: zoals het op de HHS is ingericht, is het antwoord Nee. Daarom hier de verwijzing naar mijn collectie citations.

Technorati tag: Share citations

Als het voetballend niet lukt...

2008-12-21T18:48:00.001+01:00

kun je nog altijd tot de 'beste en populairste sportsite' worden verkozen. PSV.nl meldt met trots dat het de beste website van het jaar 2008 is. Je mag er echter niet zo heel veel waarde aan hechten: de winnaar van 2007 was immers Feyenoord. Een hoge ranking op de People's Choice Award zou ook wel eens een indicatie kunnen zijn dat je aanhang er de voorkeur aan geeft om thuis bij de kachel te blijven zitten in plaats van de gang naar het kille stadion te maken.

KBenP en GO

2008-12-19T22:59:00.000+01:00

Het maakte wel wat los bij me vanochtend, het bericht op Nedbib dat GO opleidingen per 1 januari 2009 een werkmaatschappij wordt van KBenP. Ik heb bij (toen nog) "Stichting GO" een arbeidsverleden van zo'n 12 jaar (tot september 2000) en heb halfweg jaren '90 aan de wieg gestaan van de samenwerking met mensen als Paul Baak die nu samen met Kees Koenen de directie voert over KBenP.

Mijn afscheid bij GO in augustus 2000 (foto, met links Paul Baak en in het midden Ton van Bedaf die samen de 'trekkers' waren van de cursus 'digitale archivering') werd vooral ingegeven door de inschatting van een betrekkelijk gering persoonlijk ontwikkelingsperspectief, de GO op zichzelf ben ik altijd een bijzonder warm hart blijven toedragen. Kijkend naar de afgelopen jaren kan ik alleen maar mijn petje afnemen voor het overweldigende cursusaanbod en de manier waarop dat steeds up to date is gehouden. Ik wil oud-collega's als Theo, Ron en Friso graag toewensen dat ze het imago van de GO als onafhankelijk opleidingsinstituut ook in de nieuwe constructie kunnen blijven waarmaken. Geef hun die ruimte Kees en Paul!

Dichtstbijzijnde boek meme

2008-12-06T13:59:00.002+01:00

"46 Zie voor dit gedicht en het daarop volgende conflict tussen De Gemeenschap en de rooms-katholieke hiërarchie: Van Faassen, 'De Gemeenschap, "De droom van Nolens" en de gevolgen'."
Een eindnoot dus bij de inleiding op 'Roomse Ruzie', Van Faassen en Chen 2007.

De regels zijn simpel:

Neem het dichtstbijzijnde boek, nu meteen
Ga naar pagina 56
Vind de vijfde zin
Citeer die zin op je blog
Kopieer deze instructies onderaan de post
Zoek niet naar een goed boek, mooi boek, maar pak het dichtstbijzijnde.

Hattip: www.wowter.nl/blog/

Beeldvorming

2008-11-29T18:53:00.004+01:00

Het is al weer even geleden en ik had zoiets van: "daar gaan al genoeg mensen over schrijven". Maar als dat uitblijft zal ik zelf de figuurlijke pen toch maar ter hand nemen.
Het NOS-journaal had afgelopen woensdag een item over het zogenaamde "burka-verbod". Minister Plasterk vond dat voor het hoger onderwijs helemaal niet nodig maar de Tweede Kamer wil nu toch dat het ook voor de hogescholen en universiteiten gaat gelden.

So far so good, maar het NOS-journaal had daarbij natuurlijk wel wat pakkende beelden nodig en haalde vermoedelijk uit de oude doos een groepje islamitische dames in gezichtsbedekkende kleding die duidelijk een ondewijsgebouw binnenstappen. Het journaal vertoont vervolgens bij wijze van beeldbehang wat beelden van het Atrium van de Haagse Hogeschool, daarmee suggererend dat deze dames op De Haagse (zoals onze school zich tegenwoordig noemt) studeren. Maar wie de ingang van onze school kent ziet, als hij of zij goed kijkt, dat die dames helemaal niet de Haagse Hogeschool binnengaan.

Een staaltje van misleiding dus. Ik kan u bovendien zeggen dat het probleem van gezichtsbedekkende kleding voor zover ik kan waarnemen op De Haagse (maar ook op andere hogescholen) vooralsnog helemaal niet speelt.

Aan het lezen: De draagbare lichtheid van het bestaan

2008-11-16T00:12:00.004+01:00

Geattendeerd door een artikel van de Rotterdamse antropoloog Jos de Mul in De Volkskrant ben ik vanmiddag na een bezoek aan Delfts best voorziene algemene boekhandel begonnen aan "De draagbare lichtheid van het bestaan", een bundel opstellen van verschillende wetenschappers (Erasmus Universiteit, TNO en TU Twente) over "de alledaagse praktijken van de digitale autochtonen". De bijdrage van Jos de Mul over de diffuse grens tussen "gezonde en pathologische vormen van multitasking" stond in grote lijnen vanochtend ook al in de krant maar de uitgebreidere versie die in de bundel is opgenomen geeft uiteraard wat meer verantwoording en achtergrondinformatie. Het verhaal sluit goed aan bij de actuele discussie over de mythe van het multitasken.

De bijdrage van de andere redacteur van de bundel, Valerie Frissen, benadrukt het belang van improviserende amateurs voor het welslagen van technische innovaties. Het zijn niet de professionals in hun laboratoria die in hun eentje zo'n doorbraak forceren. Een leger van goedwillende liefhebbers die met zo'n vinding aan de slag gaat draagt evengoed bij aan het welslagen ervan. Uiteraard noemt ze als voorbeeld daarvan de radio-amateurs uit de 30'er jaren van de vorige eeuw, maar ook de meer recente bijdrage van computerhobbyisten aan een algemeen toegankelijke en veilige ict infrastructuur spreekt natuurlijk boekdelen. En nu is er dan Web 2.0 met haar user generated content (of 'user contributed value' zoals Frissen het zelf noemt).

Deze inzichten zijn allemaal niet echt nieuw (zij die afgelopen woensdag op de Surf Onderwijsdagen aanwezig waren konden Doekle Terpstra er bijvoorbeeld ook over horen spreken) maar Frissen brengt een en ander in verband met het 'Wilde Denken', zoals dat werd onderscheiden door Lévi-Strauss. Hij doelde daarmee op een manier van denken die zich veel meer door concrete ervaringen en gebeurtenissen laat leiden dan het gangbare Westerse denken waarin ratio en abstractie de boventoon voeren. Frissen beargumenteert in mijn ogen overtuigend dat die andere manier van denken een wezenlijk kenmerk is van het sociale web zoals zich dat de laatste jaren manifesteert.

De overige opstellen moeten nog even wachten. Ik zal er morgen wel tijd voor hebben als we heen en terug het ouderlijk huis treinen om de verjaardag van Pa te vieren. Als ik tenminste niet gestoord wordt door al te luidruchtig mobiele bellers. Of moet ik hen beschouwen als de schenkers van een onverwachte 'Gift'? Zoiets begrijp ik als ik het derde opstel van de bundel snel doorblader. Het zal mij benieuwen.

Technorati tags: Net generation Multitasking Social Web

Hardleerse Knip- en Plakkers

2008-11-09T19:08:00.003+01:00

Morgen begint 'week 10' in het hoger onderwijs wat betekent dat docenten en begeleiders de week daarvoor druk in de weer zijn geweest met het beoordelen van assignments, onderzoekspapers en adviesrapporten. Een van de grootste ergernissen voor mij en veel van mijn collega's is het ongebreidelde gebruik van teksten en gegevens van anderen (meestal gevonden op het internet) zonder bronvermelding.

In een van de cursussen waar ik de afgelopen periode bij betrokken was als docent, hadden de studenten onder andere als opdracht om een Engelstalig 'Country Report' te schrijven ter voorbereiding op een stage of minorstudie in het buitenland. Onderdeel van het assignment was uitdrukkelijk het gebruik van externe informatie met een verantwoording van de gebruikte bronnen in de vorm van een literatuurlijst en correcte verwijzingen naar de titels daarvan in de tekst van het rapport. Aan deze 'International Course' werd deelgenomen door studenten van verschillende opleidingen uit onze afdeling ICT&Media (Informatica, Bedrijfskundige Informatica, Technische Informatica, IDM en Communicatie & Multimedia Design). Hoewel er in de workshops en feedbackbijeenkomsten expliciet aandacht was besteed aan de functie van bronverwijzingen (verantwoording van je betoog, controleerbaarheid van de gebruikte gegevens) lijkt het erop dat het kwartje nog lang niet bij alle studenten is gevallen. Zelden zal daar sprake geweest zijn van opzettelijke pogingen om de docent te misleiden ("plagiaat") want de verwijzingen werden vrijwel altijd wel gegeven maar dan op zo'n manier dat echt niet te achterhalen was welke gegevens nu afkomstig waren uit welke bron. De meest gebruikte methode was een vermelding van 3 of 4 bronnen aan het einde van ieder hoofdstuk of paragraaf. Een goed voorbeeld van "poor practice" waar ik in ieder geval een volgende keer aandacht aan zal moeten besteden.

Veel opmerkelijker was echter mijn constatering dat studenten die een serieuze poging deden om in hun tekstuele betoog hun bronnen te verantwoorden (omdat hun docent dat nu eenmaal wilde, denk ik dan) er vervolgens heus geen been in zagen om foto's, tekeningen of tabellen van anderen zonder enige verantwoording te gebruiken als illustratiemateriaal. Het zit met andere woorden bepaald nog niet 'tussen de oren' bij onze lieve studenten.

Technorati tag: Copy Paste

De Haagse IDM: 7,3

2008-10-13T19:47:00.001+02:00

Ik lees zojuist op Elsevier.nl dat 'mijn' opleiding aan De Haagse Hogeschool het beste wordt gewaardeerd van alle IDM-opleidingen in Nederland. Dat is een opsteker, zeker omdat ook bij ons de studentenaantallen bepaald niet meevallen. De Haagse Hogeschool doet het overigens in haar geheel heel aardig in de ranking over de periode 2005-2008.
Wat betreft onze eigen IDM-opleiding weet ons HHS-intranet te melden dat de score van IDM 7,3 was. Ik ben überhaupt geïnteresseerd in de scores op de verschillende categorieën maar heb nu geen tijd om daar achteraan te gaan.

Technorati tag: IDM

Studenten leren plagiëren

2008-10-07T20:38:00.004+02:00

Tijdens de Online Conferentie Nederland heb ik vanmiddag de Track Mediawijsheid bijgewoond. Van de drie bijdragen die ik in deze Track kon meemaken (moest helaas wat eerder weg vanwege avondonderwijs aan de Haagse Hogeschool) was die van Caroline Timmers (Saxion) voor mij zonder meer de meest interessante. Caroline deed verslag van resultaten uit een deelonderzoek in het kader van haar promotie-onderzoek naar de "effecten van digitale toetsing op de informatievaardigheden" van studenten.
Het deelonderzoek betrof een survey naar informatiegedrag en informatievaardigheden van studenten van de opleiding Marketing & International Management van haar eigen hogeschool, en een vergelijkbare survey onder studenten uit het wetenschappelijk onderwijs. Een van de meest opvallende conclusies was toch wel dat voor studenten van de Saxion opleiding MIM gold dat van de 2e jaars studenten een veel groter aantal slordig omgaat met citaten en bronverwijzingen dan van de 1e jaars. De studenten leren dus om te plagiëren. Dat stemt niet tot vrolijkheid. Welke rol docenten van de opleiding MIM daarbij spelen kon Caroline helaas niet zeggen.

Ook op het gebied van mediawijsheid nog de volgende tip: de aanmoedigingsprijs van het Victorine van Schaick Fonds werd gewonnen door de Tilburgse student Sanne Opree met haar masterthesis "Aanbevelingen voor het Rijksoverheidsbeleid met betrekking tot mediawijsheid". Haar scriptie staat hier op het internet.

Technorati tags: Media literacy Information literacy OCN2008

HBO Kennisbank 2.0

2008-09-25T23:21:00.001+02:00

Aanstaande dinsdag mag ik op uitnodiging van de directeur van onze hogeschoolbibliotheek Jan Companjen meepraten over de HBO Kennisbank en mogelijke verbeteringen daarvan. Hoewel de aankondiging van deze klankbordbijeenkomst niet focust op web 2.0 functionaliteiten begrijp ik van Jan dat men daar toch wel op wil inzoomen. Dat blijkt ook wel uit een nieuwsbericht van 1 september jongstleden waarin wordt aangekondigd dat de "Kennisbank is uitgebreid met webservices die meer interactiviteit bieden". Concreet gaat het dan om waarderingen door middel van een sterrensysteem, het schrijven van recensies en mogelijkheden om te bookmarken respectievelijk andere geïnteresseerden te attenderen via mail. Bovendien staat op de openingspagina zowel een link naar 10 recent gerecenseerde publicaties als een link naar de 10 hoogst gewaardeerde publicaties.

Ter voorbereiding ga ik uiteraard nog eens goed kijken naar wat de HBO Kennisbank te bieden heeft. Omdat niets menselijks mij vreemd is type ik eerst maar eens mijn familienaam in het zoekscherm. In de resultatenlijst vind ik 2 scripties met een Van Helvoort als auteur (die ik verder geen van beiden ken), en een scriptie van Peter van Helden waarbij ik zelf als begeleider heb gefunctioneerd. Rechts staat een handig hulpscherm om je resultaten in te perken op bijvoorbeeld auteur of trefwoord. Omdat de HBO Kennisbank nog maar een beperkt aantal publicaties bevat is dat nu nog niet zo zinvol maar het nut ervan zal in de loop der tijd best blijken. Ik word echter geïntrigeerd door de 20 waarderingen die vanavond bij de scriptie van Peter staan vermeld. Vanmiddag om circa 15.00 uur waren dat er nog maar 15. Er wordt deze dagen dus behoorlijk gestemd op zijn publicatie, maar door wie? En waarom staat zijn publicatie (met 3 sterren) in de 'Waarderingen top 50' op plaats 34 terwijl hij andere 3 sterren-publicaties met slechts 5 waarderingen boven zich moet dulden? Het lijkt me dat de waardering met 3 sterren op basis van 20 beoordelingen betrouwbaarder geacht moet worden dan die op basis van 5.

Dat zal ik dus dinsdag in ieder geval inbrengen. De vraag waarom mijn eigen publicaties nog niet zijn opgenomen in de HBO Kennisbank is natuurlijk ook een relevante, maar dat is (Mea Culpa) ook of misschien wel juist aan mijzelf te wijten. Ik moet het er toch eens met Jan over hebben of er in de HBO kennisbank niet ook gewoon een hyperlink gelegd kan worden naar artikeltjes die inmiddels elders op het www (zoals bij E-LIS en bij Darlin) staan.

Technorati tags: Repositories HBO Kennisbank

Blijven bloggen!

2008-09-13T01:19:00.001+02:00

We wisten het natuurlijk al wat langer: Wow! ter zit vol goede ideeën. Afgelopen zondag nodigde hij alle Nederlands(talig)e bibliobloggers uit om te vertellen over wat hen drijft. Daar gaat ie dan.

Ooit ben ik begonnen met bloggen om te ontdekken wat het was en hoe het werkte. Daar was ik snel genoeg achter (zo simpel is het) maar ik ontdekte ook dat een blog een reuzehandig plekje is om je gedachten vast te leggen omdat je die vervolgens razendsnel kunt terugvinden. Ik hoef maar naar mijn posts van vorige week te kijken en ik weet weer waarom ik blog. Over de workshops in Ankara moet ik nog steeds een verslagje schrijven voor de International Desk van mijn school maar de basis daarvoor is er al.

Maar een blog is natuurlijk meer dan alleen een geheugensteuntje. Ik schrijf niet zo gek veel meer op Jong van Hart en toch is het voor mij steeds ook een leuke oefening in zorgvuldig formuleren, zoeken naar een pakkende zin en proberen een originele gedachte te berde te brengen. Learning by Doing is tegenwoordig het devies in het Hoger Onderwijs. Als ik met mijn blog mijn studenten tot voorbeeld kan zijn en zij óók een poging wagen, dan ben ik meer dan tevreden. Maar ook ik zelf ben natuurlijk nog lang niet uitgeleerd. Bloggen is, met andere woorden, ook een “tool voor lifelong learning”.

Technorati tags: OCN08 Biblioblogs

Laatste indruk van Ankara

2008-09-06T00:02:00.000+02:00

... en de laatste dag

2008-09-05T19:08:00.001+02:00

Op vrijdag is het podium voor de 'participants' van de training. Maar liefst 15 deelnemers hebben aangegeven een bijdrage te willen leveren over de situatie met betrekking tot information literacy in hun eigen land of te willen vertellen over hun 'best practices'. Dat leidt tot goede en minder goede bijdragen maar in alle gevallen is het interessant om te horen waar de deelnemers mee worstelen. Ook in dit geval wil ik één citaat vastleggen, dat van Sonja Spiranec van de Zagreb University (Kroatië, en op de foto rechts). Zij hield een pleidooi voor de functie van teacher-librarian, doodeenvoudig omdat informatievaardigheden door faculteit en studenten niet serieus genomen zullen worden zolang "librarians are not perceived as a teacher".
De conferentie eindigde met een citytour waarin een kijkje in het mausoleum van Atatürk natuurlijk niet mocht ontbreken. Daarnaast brachten we een bezoek aan het Museum of Anatolian Civilizations (een aanrader) en de Citadel (waarvoor hetzelfde geldt). Morgen terug naar Nederland met een hoofd dat overloopt van de indrukken.

Donderdagavond, after dinner

2008-09-04T21:44:00.001+02:00

De tweede dag gaat vooral over het ontwerpen van onderwijs. De deelnemers gaan aan de gang met het formuleren van leerdoelen, zowel op het cognitieve, als op het affectieve en het psychomotorische domein. De inleidingen sluiten goed aan op het verhaal dat ik vanmiddag ga presenteren: information literacy dient vooral ingebed te worden in authentieke studie- en werktaken. Dat betekent dat ook de toetsing ervan in zo'n authentieke context dient plaats te vinden. Geïsoleerde trainingen in informatievaardigheden sorteren te weinig effect. Het komt erop aan dat specialisten op het gebied informatievaardigheden samenwerken met de docenten van de verschillende disciplines.
Aan de deelnemers (die vooral een achtergrond hebben van bibliotheek en informatiewetenschappen) is te merken dat de onderwijskundige concepten en theorieën nieuw voor hen zijn en dat ze er moeilijk grip op krijgen. Als Serap Kurbanoglu gelijk heeft met haar statement dat "IL is a learning issue, not a library issue", dan geeft dat natuurlijk wel te denken. Het concept van informatievaardigheden is niet in goede handen bij informatiespecialisten als zij zich de vaardigheden en theorieën op het gebied van onderwijsontwikkeling niet eigen hebben gemaakt.

Na afloop van mijn eigen presentatie ontving ik vooral complimenten. Na een korte introductie waarin ik toelicht dat Informatievaardigheden opgevat dienen te worden als een echte competentie, in de betekenis zoals dat concept wordt gebruikt in het Nederlandse onderwijs (kort door de bocht: "Een brede vaardigheid waarin kennis, vaardigheden en attitudes worden geïntegreerd"), heb ik de deelnemers laten werken met een scoringsrubriek voor het beoordelen van de informatievaardigheid zoals die blijkt uit een studentenproduct zoals een research paper, een stageverslag of een afstudeerscriptie. Het resultaat viel me niet mee. Er bestond toch vaak betrekkelijk weinig overeenstemming over de score van het betreffende paper voor een bepaald criterium. Dat geeft aanleiding tot nadenken, maar laten we dat bewaren tot na het diner.

Woensdagavond op Hacettepe

2008-09-03T21:43:00.002+02:00

De workshop komt wat moeilijk op gang doordat de keynote speaker Woody Horton op het laatste moment heeft moeten afzeggen. Albert Boekhorst leest namens hem de key note voor, wat natuurlijk wel wat afdoet aan het gevoel van 'authenticiteit'. Daarna neemt Serap Kurbanoglu het stokje over met een opdracht voor 'concept mapping' van het begrip Information Literacy en de opdracht aan 5 groepen om een van de 5 ACRL standards uit te werken met leerdoelen, werkvormen, leeractiviteiten en toetsmethoden. Een van de vragen is bovendien welke basisvaardigheden nodig zijn voordat studenten überhaupt aan de betreffende leerdoelen kunnen werken.
Mijn eigen bijdrage over Web 2.0 en Information Literacy stond als laatste gepland. Aan mij vooraf ging Zdravka Pejova uit Slovenië/Macedonië die een gloedvol betoog hield over internationaal beleid op het gebied van informatievaardigheden. De overgang naar mijn eigen verhaal was daarom nogal 'back to basics' omdat ik vooral vertelde over mijn eigen ervaringen met studenten en mijn eigen onderwijs.Toch werd het goed ontvangen en gingen de deelnemers daarna druk aan de gang met de Information Literacy Game van Greensboro University (foto).
Nu de kop eraf is verheug ik me op de 'opening reception' en zie ik met veel vertrouwen mijn volgende presentatie tegemoet over Information Literacy Assessment. Tot slot rest mij niets dan het citaat van de dag vast te leggen: "IL is a learning issue, not a library issue" (Serap Kurbanoglu, Ankara, 2008-09-03).

Dinsdagochtend in Ankara

2008-09-02T09:07:00.000+02:00

Met vertraging vertrokken uit Amsterdam en daardoor de aansluiting in Istanbul gemist. Het zat maandag tijdens de heenreis niet mee want op de luchthaven van Ankara was mijn 'airport pickup' natuurlijk ook al onverrichterzake op weg gegaan naar een volgend karweitje zodat ik uiteindelijk met meer dan twee uur vertraging in mijn hotel arriveerde. Serap Kurbanoglu (mijn contactpersoon op Hacettepe) is werkelijk een schatje: via de mail informeert ze maandagavond al of alles wel goed is gegaan en zojuist heeft ze ook al naar het hotel gebeld om te informeren of ik inmiddels ben gearriveerd.

Mijn presentatie morgen gaat over Information Literacy en Web 2.0. In de tijd van 'user generated content' en 'recommendations' in plaats van zelf zoeken, komt het denk ik nog veel meer aan op het beoordelen van de deskundigheid en het gezag van degene die jou de informatie voorschotelt.
Tegelijkertijd bieden al die leuke web 2.0 tools natuurlijk ook uitgelezen kansen om te experimenteren met didactische werkvormen. Steeds vaker kom ik op het web studenten tegen die een weblog gebruiken om hun persoonlijke procesverslag te schrijven of een reflectie op hun stage-ervaringen. Ook daarbij dient het kaf nog wel van het koren te worden gescheiden want helaas hebben veel van zulke blogs en zeker ook de comments erbij nog teveel het karakter van studentenmeligheid.

Klaar voor de start

2008-08-31T16:09:00.000+02:00

Morgen begint het nieuwe hogeschooljaar. Terwijl de studentenverenigingen hun introductieweekends vieren, bouwden de docenten afgelopen vrijdag hun eigen feestje. Dat gold in ieder geval voor de fietsers onder hen. Aan de HBO-fietstocht namen meer dan driehonderderd medewerkers deel van verschillende hogescholen uit het hele land. Dat waren natuurlijk niet allemaal docenten, maar het merendeel wel.
Ikzelf (2e van links) stel het gewone schoolwerk trouwens nog even uit. Ik ga eerst nog deelnemen en bijdragen aan de Training the Trainers in Information Literacy Workshop in Ankara. Maar ook daarvoor geldt dat ik er zin in heb.

Aan het lezen

2008-08-24T21:14:00.004+02:00

We zijn al weer twee weken terug van weggeweest. De kranten zijn gelezen, de e-mails gezien (en sommige afgehandeld), ik zelf ben nog niet echt aan het werk maar eigenlijk ook weer wel: in de eerste week van september ben ik (opnieuw) naar Hacettepe (Ankara), deze keer om ook zelf een bijdrage te leveren aan een Unesco Training the Trainers Workshop. Dat vergt de nodige voorbereidingen, ook omdat het andere werk in die eerste schoolweek natuurlijk niet blijft liggen.

Ik bevind me met andere woorden in het schemergebied waar vakantie in werk overgaat, een uitstekende gelegenheid om me ook eens te verdiepen in een boek dat nu niet meteen het nuttige met het aangename verenigt maar dat toch gelezen wil worden, gewoon omdat ik er nog niet aan toegekomen ben. Rode Regen (2007) van Cees Nooteboom is zo'n boek. Het is een mooi uitgegeven boekje waarin de auteur in korte autobiografische verhalen veel duidelijk maakt over zijn literaire ontwikkeling, zijn voorkeur voor vreemde landen en het genre van het reisverhaal maar waarin hij bovendien de voor hem zo kenmerkende poëtische stijl weet te handhaven. Een echte Nooteboom kortom die, in tegenstelling tot veel van zijn andere werk, echt lekker wegleest.

Dat laatste brengt me op het punt dat vaak in verband wordt gebracht met zijn werk, ook in de verschillende artikelen bij gelegenheid van zijn 75e verjaardag op 31 juli. Hij geldt als een van de topauteurs uit de Nederlandse literatuur maar tegelijkertijd komt die waardering in eigen land moeilijk tot haar recht, wat vaak wordt verklaard door zijn wat weerbarstige en 'intellectuele' stijl. Het hangt er dan toch wel een beetje vanaf wát je van hem leest. Zijn reisverhalen heb ik altijd zeer toegankelijk gevonden (ze verschenen niet voor niets in dagbladen, publiekstijdschriften en glossys als Avenue), voor zijn poëzie geldt dat wat minder maar is dat niet een kenmerk van moderne poëzie in het algemeen?

Rode Regen is wat dat betreft het beste van twee werelden: het heeft zeker poëtische zeggingskracht maar spreekt ongetwijfeld ook een breed publiek aan. Het is dan ook bij uitstek een boek om bij weg te dromen in het schemergebied werk-vakantie.

En in het kader van de kranten die ik bij terugkomst thuis op de deurmat vond, mag ik u één citaat niet onthouden: "Het is een vorm van hoogmoed om een vorig zelf slecht gedrag kwalijk te nemen, vooral als dat zelf maar een jaar of vierentwintig oud was" (p. 151). Daar had Wijnand Duyvendak wat van kunnen leren, dunkt me.

Technorati tag: Nooteboom, Cees

Een haptonoom voor de bibliotheek

2008-07-17T23:50:00.002+02:00

Misschien staan informatieprofessionals er te weinig bij stil: 'library anxiety' is een niet te onderschatten probleem en staat het succes van heel veel studenten in de weg. Oorzaken ervan lopen uiteen van "apparaten-angst" tot "intimiderend personeel" (Onwuegbuzie & Jiao 2000). Het is internationaal een serieus onderzoeksonderwerp waar niet alleen informatiewetenschappers maar ook psychologen zich mee bezig houden. Tip voor de bibliotheek: neem, net als iedere professionele sportvereniging, je eigen haptonoom in dienst.

Technorati tag: Library anxiety

Deskresearch: een studieboek door Maarten van Veen en Kees Westerkamp

2008-06-14T13:10:00.005+02:00

Deskresearch: informatie selecteren, beoordelen en verwerken
Maarten van Veen en Kees Westerkamp
Amsterdam: Pearson Education Benelux
ISBN: 978-90-430-1496-0
€ 24,95

Waarom een studieboek over Informatievaardigheden?
Tja, waarom eigenlijk niet? Informatievaardigheden zijn belangrijk voor iedereen die in de kennissamenleving zijn weg wil kunnen vinden. Dat geldt bij het uitoefenen van je beroep (bijvoorbeeld als consultant, als zorgmanager of als marktonderzoeker) maar ook voor het functioneren als burger in het algemeen. Het is toch wel erg handig als je je goed kunt laten informeren voordat je overgaat tot de aankoop van een huis of de overstap naar een nieuwe job. In het hoger onderwijs wordt er nu nog veel te gemakkelijk van uitgegaan dat studenten al de informatie die ze zo snel en gemakkelijk kunnen opvragen ook zinvol kunnen gebruiken. In de praktijk blijkt dat ze juist heel veel moeite hebben om de 'betere informatiebronnen' te selecteren en de inhoud ervan goed te analyseren en te interpreteren.

Was er dan nog geen studieboek over Informatievaardigheden?
Jawel, maar de derde druk van het boek van Albert Boekhorst, Diane Koers en Inge Kwast dateert al weer van 2004 en de bespreking van specifieke databases en internettools is in dat boek inmiddels ook echt verouderd. Het nieuwe boek van Van Veen en Westerkamp is bovendien wat praktischer van opzet maar ook hun boek zal natuurlijk geen eeuwigheidswaarde hebben.

Wie zijn Maarten van Veen en Kees Westerkamp?
Maarten van Veen werkt als universitair docent Informatiekunde aan de Nederlandse Defensie Academie en publiceert veelvuldig over informatietechnologie en het gebruik daarvan in het onderwijs en op de werkplek. Kees Westerkamp is docent aan de Hanzehogeschool Groningen (onder andere bij de opleiding IDM) en heeft in het verleden veel van zich laten horen over onderwerpen als business intelligence, deskresearch en kennismanagement. Ze beschikken allebei aantoonbaar over expertise met betrekking tot de onderwerpen Deskresearch en Informatievaardigheden.

Voor wie is het boek bedoeld?
De uitgaven van Pearson Education richten zich vooral op het hoger onderwijs. Voor dit boek vraag ik me echter af of de soms wat oppervlakkige behandeling van de onderwerpen de universitaire opleidingen niet zal afschrikken. Daarnaast geldt dat de behandelde informatiebronnen vooral uit het vakgebied van economie, management en communicatie komen. Daardoor is het minder geschikt voor studenten die bijvoorbeeld een meer technische studie volgen.

Gaan wij het boek in ons onderwijs aan de Haagse opleiding IDM gebruiken?
Ja, dat zijn we wel van plan. Het zal dan in de plaats komen van het hier eerder genoemde boek van Boekhorst et al. Ik moet er wel bij aantekenen dat het boek van Maarten en Kees nogal wat slordigheden bevat. Dat loopt uiteen van spelfouten en typefouten (bijvoorbeeld Linked.com in plaats van LinkedIn.com) tot inhoudelijke kwesties waarvan ik vind dat de auteurs er met wel erg grote stappen doorheen banjeren. Als voorbeeld noem ik hier de toelichting op het gebruik van de 'asterisk' (*) op pagina 42, waarbij het gebruik ervan als truncatieteken in databases op één hoop wordt gegooid met het het gebruik als 'placeholder' in zoekmachines. Tenslotte merk ik op dat ik de gehanteerde definitie van 'primaire' versus 'secundaire' bronnen erg ongelukkig vind. Dat is een stokpaardje van me waarover ik Kees wellicht nog eens persoonlijk zal aanspreken.

Technorati tag: Information literacy

Faceted browsing

2008-05-25T19:20:00.000+02:00

We kenden natuurlijk al een tijdje de mogelijkheid van retrievalsystemen om zoekresultaten in te perken aan de hand van min of meer gestandaardiseerde of 'on the fly' samengestelde categorieën, zoals bij het navigatiescherm van Worldcat waarvan hienaast een voorbeeld. In de literatuur wordt in dat geval ook wel over 'faceted search' gesproken waarbij met de 'facetten' natuurlijk wordt gedoeld op de verschillende categorieën die worden gebruikt om de gevonden zoekresultaten op te delen.
Collega Peter Becker wees me op het bestaan van het Flamenco Search Interface Project van Berkeley. In de demo's op de site van Flamenco is niet alleen sprake van faceted search maar er staan ook voorbeelden op van faceted browsing waarbij de voordelen op het gebied van interactie tussen gebruiker en systeem volgens mij nog veel duidelijker voor het voetlicht komen. In de demo die is gemaakt voor Nobelprize.org kun je inderdaad al klikkend een zoekvraag opstellen terwijl voor ieder nieuw toe te voegen facet vooraf duidelijk is wat het effect zal zijn op het aantal hits. Voorwaar een oplossing voor het verdwalen in een webdirectory dat bij zo velen voor frustraties zorgt. En eindelijk ook een praktisch voorbeeld om uit te leggen hoe een facetclassificatie werkt.

Technorati tag: Faceted browsing

Verloren in Delft: cultureel erfgoed en intellectueel kapitaal

2008-05-13T21:45:00.000+02:00

Ik kon het toch echt niet laten vanavond om nog even met de fiets langs te gaan bij het hoofdgebouw van de faculteit Bouwkunde, of wat daar nog van over is. Niet vanwege de rel maar om zelf een plaatje te schieten van de brand die in een klap een behoorlijk hoofdstuk uit de architectuurgeschiedenis teniet lijkt te hebben gedaan.
Pijnlijk is natuurlijk ook dat het werk van veel studenten en onderzoekers in de vorm van fysieke aantekeningen, schetsen en maquettes waarschijnlijk verloren is gegaan. Maar de promovendus die zijn of haar proefschrift kwijt is geraakt omdat die slechts was opgeslagen op de vaste schijf van zijn/haar personal computer, daar heb ik weer wat minder medelijden mee. Ik mag hopen dat daar sprake is van een Broodje Aap Verhaal.

Technorati tag: Information safety

Wonen in het huis van J.C. Bloem

2008-05-12T22:11:00.006+02:00

Schreef ik bijna twee jaar geleden al over "wonen in het geboortehuis van J.C. Bloem", een goede vriend van me wees me gisteren op het feit dat de voormalige woning van mijnheer Bloem in Kijkduin al een tijdje te koop staat. Een stevige prijs maar ook een flink huis, zou je zeggen op grond van de foto bij Funda. Zelfs dat valt bij nader inzien niet mee.

Hiernaast de foto zoals ik hem vanmiddag zelf maakte.
Het oorspronkelijke bericht waar mijn vriend zich op baseerde kwam overigens van de weblog "Artistiek Bureau". Dat is er voor mij eentje om in de gaten te houden!

Technorati tag: Bloem, J.C.

Informatievaardigheden & Web 2.0

2008-05-05T12:19:00.001+02:00

Voor het voorjaarscongres van de NVB SB bereid ik een workshop voor over Web 2.0 en Informatievaardigheden. Dat is een thema dat vanuit verschillende invalshoeken mijn belangstelling heeft. Al die 'user generated content' op het nieuwe web zorgt er immers voor dat internetgebruikers nog meer dan in het verleden dienen te beschikken over het vermogen om informatie die zich aandient kritisch te beoordelen op relevantie en betrouwbaarheid. Wij, informatieprofessionals, hebben ons natuurlijk altijd al gerealiseerd dat lang niet alles wat zich op het web aandient als een objectief verslag of een weloverwogen standpunt in werkelijkheid ook een verhulde poging kan zijn van een belanghebbende partij om ons (koop)gedrag te beïnvloeden, de publiciteit rond de Nederlandse uitgave van Andrew Keens The Cult of the Amateur heeft dat voor het grote publiek nog eens duidelijk over het voetlicht gebracht.

Maar zoals ik hierboven al zei, kun je de relatie tussen web 2.0 en Informatievaardigheden vanuit nog veel andere invalshoeken benaderen. In het onderwijs zijn wiki's en weblogs prachtige instrumenten om studenten hun eerste schreden te laten zetten op het pad van (wetenschappelijk) publiceren. Tegelijkertijd draagt dat bij aan wat Bart van der Meij in het laatste nummer van IK magazine de 'Personal Branding' van de Professional 2.0 noemde. Bijzondere aandacht moet dan wel worden besteed aan veiligheid en omgangsvormen op het web, waar ik ook de bescherming van de persoonlijke levenssfeer toe reken. Persoonlijke profielen op sociale netwerksites zullen bijdragen aan je professionele ontwikkeling (hoewel LinkedIn daarvoor meer geschikt is dan Hyves) maar de informatie die je daar achterlaat kan natuurlijk ook tegen je gebruikt worden. Het gaat hier met andere woorden over de meer strategisch informatievaardigheden waar ik drie weken geleden over schreef.

Een laatste trend die ik hier vast benoem is het veranderend zoekgedrag onder invloed van web 2.0. Naast klassieke information retrieval met behulp van 'keywords' in databases leidt web 2.0-technologie tot nieuwe manieren van informatie vinden die gebaseerd zijn op de tips en aanbevelingen van andere webgebruikers. George Lorenzo, Diana Oblinger en Charles Dziuban (Educause) menen zelfs dat ... "We are leaving the Information Age and entering the Recommendation Age". Waarmee we terug zijn bij het belang van een goed kritisch oordeel: de aanbeveling van de een is immers meer waard dan die van een ander.

Technorati tags: Information Literacy Web 2.0

(Digitale) Informatievaardigheden

2008-04-11T22:44:00.002+02:00

Het komt niet zo heel vaak voor dat naar informatievaardigheden serieus kwantitatief onderzoek wordt gedaan. Met name de 'believers' in de digitale generatie lijken zich nogal eens te verliezen in wishful thinking en de 'non believers' berijden al jaren dezelfde stokpaardjes. Via het IP Nieuwsoverzicht kwam ik gisteren echter een rapport op het spoor van Alexander van Deursen en Jan van Dijk (dé Jan van Dijk), beiden werkzaam bij de TU Twente, dat de uitzondering op de regel lijkt te zijn. Hoewel in het onderzoek de dreigende ongelijkheid in toegang tot digitale overheidsinformatie centraal staat, is er uit het rapport ook wel een en ander af te leiden over informatievaardigheden in het algemeen.

De auteurs maken onderscheid tussen operationele, formele, informatie- en strategische vaardigheden, een variant op het onderscheid dat Jan Steyaert al eerder maakte. Aan de hand van verschillende internetopdrachten is onderzoek gedaan naar de relatie tussen prestaties op de vier verschillende vaardigheden en variabelen zoals geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. De resultaten zijn niet heel revolutionair: ze bevestigen onder andere dat jongeren weliswaar relatief hoog scoren op operationele vaardigheden ('knoppenkennis') en formele vaardigheden (navigeren, de weg kunnen vinden op het internet) maar dat leeftijd niet bepalend is voor de meer intellectuele informatievaardigheden (evalueren en selecteren, kiezen van correcte zoektermen) en strategische vaardigheden (zinvol gebruik van informatie voor het bereiken van persoonlijke of professionele doelen).

Ik heb het rapport nog niet helemaal doorgelezen maar zo links en rechts wel wat interessante passages opgespoord. Zo wordt van de hierboven genoemde vaardigheden opgemerkt dat ze 'cumulatief' zijn. Dat betekent dus dat operationele en formele vaardigheden een voorwaarde zijn voor het verwerven van (digitale) informatie- en strategische vaardigheden. Wellicht ook te beschouwen als een open deur maar dan een die bij bijvoorbeeld de veel gebruikte ACRL-normen gesloten blijft. Daar bevindt de eerste norm ('determines the nature and extent of the information needed') zich direct al op het strategische niveau.

Technorati tags: Digital literacy Information literacy

Alles is nieuw

2008-04-06T16:44:00.006+02:00

Na het nieuwe web, de nieuwe politiek en het in de media zo vermaledijde nieuwe leren, is er nu ook het 'nieuwe wielrennen'. Alles eerlijk en schoon. Ook in het NOS-verslag van Vlaanderens Mooiste konden ze niet genoeg krijgen van 'het nieuwe'. Ik weet het nog niet zo zeker: volgens mij was het ook vooral goed ploegenspel. Wielrennen 2.0, maar dat bestaat al zóóó lang.

Post scriptum: Goeie winnaar trouwens, dat wel; maar dat is in Vlaanderen per definitie zo en dus ook al niet nieuw.

Technorati tag: Nieuwe wielrennen

Web based of liever toch niet?

2008-03-24T21:31:00.000+01:00

Sinds een paar weken biedt de hogeschoolbibliotheek van De Haagse aan alle studenten en medewerkers een gratis account aan voor Refworks: bibliografische software met als kenmerk dat de data online bewaard worden. Dat heef natuurlijk voordelen zoals het feit dat je de gegevens vanuit iedere online werkplek kunt benaderen en het feit dat je de gegevens makkelijk met collega’s kunt delen. Ik was dan ook zeker enthousiast toen ik hoorde dat de hogeschoolbibliotheek voor Refworks had gekozen. Intussen weet ik het niet zo zeker meer. Ik heb de afgelopen week te vaak met de armen over elkaar zitten wachten tot de records waren opgeslagen. En afgelopen woensdag was de site van Refworks zelfs van circa 13.00 tot 19.00 uur niet bereikbaar! Op die manier ga je toch twijfelen aan al die web based hulpmiddelen.
Wel handig is natuurlijk dat verschillende databases de mogelijkheid bieden om bibliografische gegevens te importeren. Zelfs Google Scholar kun je onder de Preferences zo instellen dat dat vanuit de hitlist met één muisklik kan. Met in gedachten Wow!ters “English post about Pubmed” moet je er dan nog wel aan denken de gegevens te corrigeren. Bij Google Scholar kan het allemaal nog veel erger.

Technorati tags: Web based Google Scholar

Die Edwin toch!

2008-03-20T11:04:00.000+01:00

Gisterenavond tot 10 uur college gegeven in IDM deeltijd en daarna als een haas naar huis om de samenvatting van PSV-Ajax te kunnen zien. Dat viel niet mee, zonder doelpunten. En nu blijkt dat ik een veel interessantere wedstrijd gemist heb: Edwin wint de Dutch Bloggie in de categorie onderwijs. En dan te weten dat hij 6 jaar geleden bij ons in de collegebanken zou hebben gezeten.

Ik denk dat ik namens het hele Haagse IDM-team spreek als ik hem bij deze hééél hartelijk feliciteer.

De foto's van de Library of Congress op Flickr en een text cloud van de Nederlandse troonrede

2008-03-08T14:36:00.000+01:00

Enigszins in de slipstream van het Delftse symposium UGame - ULearn vond vrijdagmiddag de IDM Den Haag conferentie over Tagging plaats. Zeker gezien het aangekondigde thema was Jenny Levine de absolute keynote speaker. Haar presentatie verschijnt nog op de Shifted Librarian Wiki maar ik haal er vast twee krentjes uit.

Als eerste was dat voor mij zonder meer de pilot van de Library of Congress om foto's uit de collectie op Flickr te plaatsen en het algemene publiek uit te nodigen om tags, commentaar en beschrijvingen toe te voegen. Nu is dat laatste al enige tijd heel gebruikelijk in de wereld van het cultureel erfgoed maar dat een prestigieuze organisatie als de Library of Congress daarvoor een algemene tool als Flickr gebruikt, dat mag toch wel opmerkelijk heten. Zou het een teken zijn dat het internet en met name web 2.0-toepassingen steeds serieuzer genomen worden?

In haar presentatie benadrukte Jenny bovendien dat tags en tag clouds al enige tijd niet alleen de functie hebben van zoekwoorden (zeg maar inhoudelijke metadata) maar bovendien gebruikt worden als een navigatiehulpmiddel (dat is de manier waarop ik op deze weblog gebruik maak van een cloud uit del.icio.us) en als een vorm van tekstanalyse. Als voorbeeld van dat laatste gebruikte ze een cloud die gebaseerd is op de State of the Union van 2008. Ik kan het niet nalaten om er hier ook een voor de troonrede van 18 september 2007 neer te zetten.

Technorati tag: Tagging

created at TagCrowd.com

Search engine indexes

2008-03-02T18:17:00.010+01:00

We zijn er een weekje tussenuit geweest. Nu ben ik niet iemand die zijn laptop inpakt in de vakantiekoffer maar een stapeltje vakliteratuur mag van mij best mee. Deze keer had ik onder andere Web Dragons van Witten, Gori en Numerico bij me. Edwin heeft er zo enthousiast over geschreven dat ik hier wel de tijd voor moest nemen. Het is inderdaad een fascinerende inkijk in de wereld van de zoekmachines die we goed zouden kunnen gaan gebruiken in de hoofdfase van de IDM-opleiding in Den Haag.
Maar ook voor de eerstejaars en minor studenten deed ik een aardig idee op. In hoofdstuk 4 wordt door middel van een heel simpel voorbeeld inzichtelijk gemaakt hoe de index van een zoekmachine werkt. Voortbouwend op hun voorbeeld van de frase "to be or not to be that is the question" heb ik onderstaand voorbeeld uitgewerkt van een corpus "English literature". Die bestaat in dit geval behalve uit het beroemde Shakespeare-citaat uit een quote van Bob Dylans Like a Rolling Stone en een frase uit het werk van Wordsworth.

Op basis van deze drie citaten kun je de volgende index samenstellen waarbij de letter D, W of S steeds staat voor de betrefende auteur:

Het is aan de hand van de index niet moeilijk te zien dat bij het zoeken naar de frase "to be" het citaat van Wordsworth als eerste afvalt en dat zowel het citaat van Shakespeare als dat van Dylan
- ieder beide zoektermen bevatten
- én de zoektermen in de juiste volgorde geven.
Dat laatste is eenvoudig af te leiden uit de positie van de termen zoals die in de index wordt gegeven.

Hoe simpel het voorbeeld ook is, het maakt denk ik voor de meeste van onze studenten duidelijk wat er achter de search box van Google gebeurt.

Technorati tag: Search engine indexes

A blogpost in English

2008-02-13T22:48:00.000+01:00

Vanmiddag is mijn eerste blogpost in het Engels gepubliceerd op openstudents.org. Onderwerp is het gebruik van (open access) repositories en journals als assessmentinstrument in het hoger onderwijs. Eerlijk gezegd heb ik hem zelf afgelopen zondag al gepost maar moderator Gavin Baker heeft tot vanavond gewacht om hem beschikbaar te maken. Dat 'Professor' waar hij het over heeft komt overigens wel geheel voor zijn rekening.

Technorati tag: Student publishing

Jaarconferentie IDM Den Haag

2008-02-06T21:00:00.000+01:00

"Traditie" kun je het nog niet echt noemen maar het is wel de bedoeling dat het dat wordt. De opleiding IDM Den Haag organiseert daarom op 7 maart een vervolg op de succesvolle conferentie van 16 februari 2007, bedoeld voor studenten en alumni maar zeker ook voor iedereen uit het werkveld. Kwamen de sprekers vorig jaar nog voornamelijk uit 'eigen kring', dit jaar krijgt het gebeuren ook een internationaal tintje door de bijdrage van Shifted Librarian Jenny Levine. De inbreng van oud-studenten wordt echter niet vergeten. Kortom: het is de moeite waard om op vrijdag 7 maart naar Den Haag te komen om kennis op te doen en te netwerken. Inschrijven is gratis en je moet daar dus niet te lang mee wachten.

Technorati tags: IDM Tagging

Experimentele zoekhulp bij Google

2008-01-30T10:46:00.000+01:00

Het heeft me altijd verbaasd dat Google geen gebruik maakt van zoekhulp in de vorm van geclusterde resultaten of suggesties voor 'search refinement'. Via Google Labs wordt nu 'Left hand search navigation' aangeboden. Een voorbeeld van een zoekactie vind je hier. Opvallend is trouwens wel het het verschil met de clusters bij de zelfde zoekactie in Clusty.

Technorati tag: Google